21EJAARGANG FEBRUAR1 2026 # 1 AI AI Robotisering en Industrialisatie BEURS VSK+E boordevol noviteiten NIEUW PAND Bouwen op basis van vertrouwen USP Koopgedrag in de installatiewereld ONAFHANKELIJKE PRAKTIJKINFORMATIE VOOR DE ELEKTROTECHNISCHE BRANCHE
WEEGSCHAALSTRAAT 50 7324 BH APELDOORN T. 055 5998200 F. 055 5998219 van AtotZ www.geyer.nl Of het nu gaat om grote projecten of om kleine, ú en úw wensen staan bij GEYER in de spotlights. Goede kwaliteit en een duidelijk persoonlijk advies spelen daarbij de hoofdrol. Een betrouwbaar product, nauwkeurige assemblage en stipte levering, hebben bij GEYER altijd de hoogste prioriteit. OP ZOEK NAAR EEN VERDEELKAST VOOR UW PV INSTALLATIE...? Kijk voor onze vacatures www.geyer.nl of scan de QR-code.
ONTDEK DE NIEUWE D1 SERIE COMING SOON J1 V1 D1 MIX & MATCH BEZOEK ONS OP DE LIGHT + BUILDING! Bestel je gratis ticket via ION INDUSTRIES met onderstaande code FRANKFURT AM MAIN 8-13 MAART 2026 | Combineer de Afdekramen van de V1, J1 en D1 Serie met bedieningselementen binnen de V1/J1/D1 Serie. Halle 12.0.B30 F6D6JTZEN6WC
#1 februari 2026 4 o l u m n C i n Een prachtig vak Elektrotechniek is een vak dat vaak op de achtergrond blijft, maar onmiskenbaar de ruggengraat vormt van onze moderne samenleving. Zonder elektrotechnici staat productie stil, blijven gebouwen donker en komt digitale vooruitgang tot stilstand. Juist die onzichtbare maar cruciale rol maakt het vak bijzonder. Wat elektrotechniek zo aantrekkelijk maakt, is de combinatie van denken en doen. Het vraagt analytisch vermogen, nauwkeurigheid en kennis van normen en veiligheid, maar ook praktische vaardigheid en verantwoordelijkheidsgevoel. Elke installatie, van eenvoudige besturing tot complexe energiesystemen, vraagt om maatwerk en vakmanschap. Dat geeft ruimte voor professionele trots. Daarnaast is het vak voortdurend in beweging. De energietransitie, elektrificatie van industrie en mobiliteit, en de groei van automatisering zorgen voor blijvende innovatie. Elektrotechnici werken dagelijks met nieuwe technieken en oplossingen die bijdragen aan duurzaamheid, efficiëntie en betrouwbaarheid. Wie in dit vak actief is, bouwt niet alleen installaties, maar ook aan de toekomst. Elektrotechniek biedt bovendien een brede arbeidsmarkt en stabiele perspectieven. De vraag naar goed opgeleide ET-vakmensen is structureel hoog. Dat betekent werkzekerheid, doorgroeimogelijkheden en ruimte voor specialisatie of leidinggevende rollen. Tot slot is elektrotechniek een mensenberoep. Samenwerking met collega’s, opdrachtgevers en andere disciplines is essentieel. Goede communicatie en vertrouwen zijn net zo belangrijk als technische kennis. Het resultaat is zichtbaar en tastbaar: systemen die werken, processen die draaien en omgevingen die veilig functioneren. Elektrotechniek is daarmee meer dan een technisch vak. Het is een beroep met maatschappelijke waarde, intellectuele uitdaging en blijvende relevantie. Ook schrijven over elektrotechniek is een uitdaging. We doen dat namens Elektropraktijk al jarenlang met een team van vaste redacteuren en freelancers. Eerst onder leiding van hoofdredacteur Jan van den Broek en enkele jaren geleden mocht ik – ad interim – het stokje overnemen. Ik ben blij dat we in Gerrit Tenkink een opvolger hebben gevonden. Gerrit was jarenlang hoofdredacteur van het NEN-vaktijdschrift MAG1010. Toen NEN eind vorig jaar de stekker uit het tijdschrift trok, kregen we de kans om Gerrit in te lijven. Ik draag mijn taken als hoofdredacteur graag aan hem over en blijf met veel plezier werken aan Elektropraktijk, want ook dat is een prachtig vak. Ton Brands AI Techniek Nederland start nieuwe beleidscommissie AI Robotisering en Industrialisatie WOERDEN - Begin dit jaar is Techniek Nederland gestart met een nieuwe beleidscommissie AI, Robotisering en Industrialisatie. Deze beleidscommissie bouwt voort op het onderzoek ‘AI, Robotisering, Industrialisatie: de technieksector in 2030’ en vertaalt deze thema’s naar een visie, concrete kansen, keuzes en actie. BEURS VSK+E boordevol noviteiten Blije gezichten bij de opening van de VSK+E. Het coalitieakkoord dat de drie regenringspartijen D’66, CDA en VVD onlangs presenteerden was volgens Mark Harbers, voorzitter Techniek Nederland reden tot optimisme. “De energietransitie, een toekomstbestendige gebouwde omgeving en oplossingen voor netcongestie lopen vast zonder innovatieve technische oplossingen. En daar is de hele sector, van E tot en met W voor nodig. 22 16
#1 februari 2026 5 n h o u d I o u d h NIEUW PAND Bouwen op basis van vertrouwen Nieuwbouw (van je eigen bedrijfspand) hoeft niet moeilijk te zijn en kan vooral ook een feestje zijn. Zeker als je een duidelijke visie hebt en dus weet wat je wilt. Daar komt bij dat een goede relatie met de partners in het bouwteam en toeleverende partijen essentieel zijn. Dat je dan zelf het elektrotechnisch deel, inclusief toegangsbeveiliging en brandbeveiliging, voor eigen rekening kunt nemen is natuurlijk een prettige bijkomstigheid. USP Koopgedrag in de installatiewereld Het koopgedrag van consumenten is altijd in beweging. Winkels en fabrikanten die niet goed met veranderingen en nieuwe trends mee ontwikkelen, kunnen snel de loyaliteit van hun klanten verliezen. Maar hoe zit het met het koopgedrag en de loyaliteit van de zakelijke klanten van verkooppunten van installatieproducten? En verder in dit nummer APK Group ontvangt certificering voor examencentrum Best 6 Slimme stroomoplossing 7 Professor ‘Veiligheid’ gezocht 7 Kosten en baten van de energietransitie in beeld 8 Vaksterk-app helpt bij wortelen 9 Duurzame energiesector kan zich vinden in regeerakkoord 9 Beweging in technische detacheringsmarkt 10 Prysmian en Rensa DTC bundelen krachten 11 Unica werkt samen met Defensie 11 Winnaar B.J. Max Prijs 2025 13 Column NVDE 15 Column ROVC 21 Column Wij Techniek 31 Column Berry van Egten 37 Productnieuws 38 Colofon 42 Adverteerdersindex 42 Een compilatie van foto’s die in deze uitgave van ElektroPraktijk zijn gebruikt en die in één oogopslag een indruk geven van de diverse onderwerpen. Base: n=57 Verwachtingen voor de toekomst V: Wat zal volgens u de komende 2 tot 3 jaar de grootste verandering teweegbrengen in de manier waarop u installatieproducten koopt? Webwinkels van fabrikanten Brede leveranciers (bv. elektriciteit, HVAC, gereedschap gecombineerd) Slimme digitale platforms die suggesties doen of automatiseren Mobiele apps voor het opnieuw bestellen of voorraadmanagement Online marktplaatsen (bijv. Amazon) Geen verwachte veranderingen Anders, namelijk… Weet niet / geen mening 40% 28% 19% 16% 9% 5% 5% 23% Plaatje 5 21EJAARGANG FEBRUAR1 2026 # 1 AI AI Robotisering en Industrialisatie BEURS VSK+E boordevol noviteiten NIEUW PAND Bouwen op basis van vertrouwen USP Koopgedrag in de installatiewereld ONAFHANKELIJKE PRAKTIJKINFORMATIE VOOR DE ELEKTROTECHNISCHE BRANCHE Bij de voorpagina 26 32
6 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s APK Group ontvangt certificering voor examencentrum Best BEST - APK Group Nederland heeft officiële certificering ontvangen van de Stichting BLEI voor haar opleidingscentrum in Best. Deze erkenning getuigt van de kwaliteit van de theorie- en praktijkopleidingen de APK Group daar aanbiedt. Daarbovenop mag het centrum nu ook praktijkexamens afnemen voor haar monteursopleidingen. Het opleidingscentrum in Best, nabij Eindhoven, zal nu het kloppende hart worden van de APK Academy in Nederland. Al 10 jaar lang organiseert APK theorielessen in samenwerking met het Koning Willem 1 College. Sinds oktober 2025 konden er in Best naast die theorie ook praktijklessen plaatsvinden. En nu heeft het BLEI de school geaccrediteerd als erkenning van hun kwaliteit en kunnen leerlingen nu ter plaatse hun praktijkexamens afleggen. Dit maakt het opleidingstraject efficiënter en vormt een belangrijke stap om het opleiden én certificeren van talent voor APK Group en onderaannemers in heel Nederland nog eenvoudiger te maken. De APK Academy biedt erkende opleidingen in laag- en middenspanningsdistributie als ook gas-, warmte- en waterinfrastructuur, telkens op niveau 2 en 3. Het centrum in Best beschikt over alle faciliteiten om zowel theorielessen, praktijkopdrachten als examens af te nemen. Naast Best behoudt APK Group nog steeds haar lokale opleidingslocaties, zoals in Limburg om de bereikbaarheid te garanderen. De opleidingen richten zich vooral op monteurs voor buitenwerken en duren in principe twee jaar. Dankzij vrijstellingen voor eerdere ervaring of behaalde diploma's kunnen leerlingen echter vaak aanzienlijk sneller afstuderen. De lessen vinden plaats na de werkuren, wat het mogelijk maakt om opleiding en werk te combineren. Sterke instroom Momenteel volgen 47 mensen zo’n opleiding bij APK Academy, met nog eens 27 kandidaten op de wachtlijst. De leerlingen zijn divers in leeftijd, variërend van 20 tot 60 jaar. In principe is een middelbaar diploma een vereiste, maar via een toelatingstoets is het mogelijk alsnog in te stromen op niveau 2. Gijs Frijters, COO APK Energie & Water: "De uitdagingen in onze sector lossen we niet op door af te wachten, wij nemen zelf het voortouw. Door actief te investeren in opleidingstrajecten en een eigen erkende praktijkschool in Best, bouwen we stap voor stap aan de vakmensen die Nederland nodig heeft. De interesse groeit jaar op jaar en dat bevestigt dat onze aanpak werkt.” De certificering komt van Stichting BLEI, een toonaangevende organisatie in de lesstof voor mbo-opleidingen gericht op ondergrondse infratechniek. In december 2025 heeft Stichting BLEI, samen met twee onafhankelijke beoordelaars uit andere bedrijven, het opleidingscentrum in Best geïnspecteerd en goedgekeurd als erkend examencentrum. “We konden dit natuurlijk niet allemaal alleen. Al jarenlang werken we intensief samen met het Koning Willem I College en ons toegewijde opleidingsteam, dat iedere dag klaarstaat om nieuwe én bestaande collega’s te begeleiden. Juist die combinatie van sterke partners, praktijkbegeleiders en een professionele leeromgeving zorgt ervoor dat we kwaliteit, veiligheid en continuïteit kunnen blijven garanderen”, benadrukt Gijs Frijters. Meer informatie: www.apkgroup.eu De oefenruimte bij APK Group is Best.
7 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s Slimme stroomoplossing UTRECHT - Samenwerking tussen De Nieuwe Tuin en netbeheerder Stedin maakt een einde aan ruim elf jaar leegstand van het Gildenkwartier in Utrecht. Samen met Schroders Capital, ontwikkelaar Boelens de Gruyter, Stedin en de Provincie Utrecht is een slimme oplossing gekozen waarmee het gebouw kan fungeren als ‘netcongestieverzachter’ waarmee meer filevorming op het stroomnet wordt voorkomen. De regio Utrecht kampt, net als veel andere delen van Nederland, met ernstige netcongestie. Het elektriciteitsnet zit vol, waardoor veel cruciale bouw- en verduurzamingsprojecten vastlopen. Bedrijven en ontwikkelaars krijgen simpelweg geen aansluiting meer op het stroomnet. Voor De Nieuwe Tuin zou dit betekenen dat het gebouw nog langer leeg zou blijven staan, met alle negatieve gevolgen voor de stad en de economie van dien. Generatoren Samen met Stedin is er nu een slimme oplossing gevonden: het gebouw gaat fungeren als netcongestieverzachter. Hierdoor wordt het elektriciteitsnet gestabiliseerd en kan de herontwikkeling van De Nieuwe Tuin van start. De oplossing is de plaatsing van twee generatoren. Deze schakelen uitsluitend in op piekmomenten in de stroomvraag. Dit is een tijdelijke noodoplossing voor maximaal tien jaar, totdat Stedin het elektriciteitsnet heeft uitgebreid. Warmold ten Zijthoff, regiodirecteur Utrecht bij Stedin: “We zijn enorm blij dat we met elkaar tot goede afspraken zijn gekomen om dit mogelijk maken. Het vraagt bereidheid en anders denken van alle partijen.” Veiligheid voorop De generatoren ontlasten het stroomnet op piekmomenten, waardoor netcongestie wordt verminderd. Uitgangspunt is veiligheid en minimalisering van de overlast voor de omgeving. De installatie is volledig beoordeeld op wettelijke kaders voor geluid, luchtkwaliteit en uitstoot. De generatoren worden in de kelder geplaatst om geluidsoverlast te voorkomen en speciale filters minimaliseren de uitstoot van CO2 en stikstof. De impact op de totale uitstoot van de stad Utrecht blijft beperkt. Meerdere voordelen Met deze oplossing is er leveringszekerheid. De bouw van De Nieuwe Tuin is in februari 2026 gestart. Het gebouw wordt volledig verduurzaamd en getransformeerd tot Paris Proof kantoorgebouw, daarmee is het gebouw zeer energiezuinig met een lage CO2 uitstoot. De oplevering staat gepland voor begin 2028. Samenwerking tussen De Nieuwe Tuin en netbeheerder Stedin maakt een einde aan leegstand van het Gildenkwartier in Utrecht. Professor ‘Veiligheid’ gezocht DELFT - TU Delft en Koninklijke Heijmans kondigen de komst aan van een speciale Professor of Practice Integrale Veiligheid. De positie wordt gefinancierd door bouwbedrijf Heijmans en is bedoeld om – samen met de sector – de integrale veiligheid aantoonbaar te verhogen. De Professor of Practice gaat onderzoek initiëren en onderwijs verzorgen op het gebied van integrale veiligheid en richt zich op direct toepasbare, uitvoeringsgerichte oplossingen in ontwerp, bouw en beheer. Vanuit dit programma zal ook de maatschappelijke discussie worden gevoerd en het huidige systeem tegen het licht worden gehouden om zo integrale veiligheid van bouwwerken naar het gewenste niveau te brengen en te houden. De komende maanden start een zorgvuldig zoekproces om deze positie te vervullen met de juiste kandidaat, die de brug kan vormen tussen onderzoek en praktijk. De aanleiding is duidelijk: in Nederland gaan we er als vanzelfsprekend van uit dat elk gebouw dat we betreden constructief en installatietechnisch veilig is. De praktijk liet de afgelopen jaren echter een ander beeld zien, met incidenten in zowel utilitaire gebouwen als bij infrastructuur. Ton Hillen, CEO van Koninklijke Heijmans: “We moeten af van de vrijblijvendheid. Er wordt te weinig nagedacht of iets veilig gebouwd kan worden in Nederland. Daarom investeren wij nú, samen met TU Delft, in kennis én in doen. Dit is een brancheverantwoordelijkheid – en we nodigen andere bedrijven en betrokken organisaties nadrukkelijk uit om aan te haken. Wij willen dit niet laten vertroebelen: het OVV-rapport is glashelder. Eerst van de kant af komen; wie wil instappen, stapt in – op welke manier dan ook.” De Professor of Practice moet vanuit zijn functie de maatschappelijke discussie over het huidige systeem en verbetering van integrale veiligheid binnen de gehele bouwsector versnellen. (foto: Jürgen Rübig)
8 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s Kosten en baten van de energietransitie in beeld VOORBURG - De energietransitie in Nederland. Wat kost dat nu eigenlijk en wat levert het ons op? Niet alleen binnen de politiek wordt die vraag gesteld. Ook binnen het bedrijfsleven is behoefte aan duidelijkheid. Een aantal organisaties gaat kennis bundelen om de kosten van de transitie zo goed mogelijk in kaart te brengen, zodat gericht beleid kan worden ontwikkeld. Vanaf de start in 2025 is het CBS betrokken bij het programma ‘Energietransitie Integraal Kostenbeeld’ (EIK). Samen met vier overheidsorganisaties werkt het CBS aan de kennisinfrastructuur voor een overzicht van de kosten en baten van de energietransitie. “De effecten van duurzaamheidsbeleid kunnen erg ingewikkeld zijn,” vertelt Nienke Maas, programmasecretaris van TNO voor EIK. “Denk bijvoorbeeld aan het verstrekken van subsidies voor warmtepompen.” Volgens Maas lijkt dit op het eerste gezicht een voor de hand liggende en eenvoudige maatregel om woningen te verduurzamen. “Maar veel wijken kunnen de extra belasting van deze warmtepompen op het stroomnet niet aan. Dat betekent ook investeringen in de elektriciteitskabels en kastjes in de wijk. Hoeveel gaat dat kosten en wie gaat dat betalen? En wat betekent dat voor heel Nederland? Dat zijn allemaal vragen die wij proberen te beantwoorden om zo een totaalbeeld te schetsen.” Samenwerking Sylvia Bleker, statistisch onderzoeker, projectleider en projectmanager van de EIK-teams bij het CBS, benadrukt hoe belangrijk de samenwerking tussen al deze instellingen is. “Los van elkaar hebben we slechts informatie over een deel van de puzzel,” zegt Bleker. Zo heeft het CBS bijvoorbeeld data over het aantal dieselauto’s dat nog op de weg rijdt, en weten we hoeveel vermogen aan zonnepanelen er in Nederland beschikbaar is. “Maar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft veel kennis en ervaring met subsidies en kostencurves. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) werken met voorspellende modellen. Uiteindelijk heb je dat allemaal nodig om een beeld te krijgen van hoeveel de overstap naar duurzame energie gaat kosten.” Peter Nooteboom, voormalig programmamanager van het Green Deal programma bij het CBS, ziet in EIK een voortzetting van veel projecten die tijdens de Green Deal zijn opgestart. Gedurende dit initiatief werkte het CBS met verschillende (inter)nationale partners samen om samenhangende en toegankelijke cijfers over duurzaamheidsthema’s te leveren. Een van de belangrijkste projecten was het dashboard Duurzaamheid, een overzichtspagina met grafieken waarin te zien is hoe Nederland ervoor staat op de verschillende onderdelen van de Green Deal. “Alle informatie die wij hebben verzameld rondom thema’s zoals klimaatadaptatie, CO2-emissies en milieukwaliteit, is ook voor EIK weer van belang,” zegt Nooteboom. Vier organisaties gaan samen de kosten en baten van de energietransitie in kaart brengen om op die manier richting te geven aan verantwoord beleid. (foto: Moerschy)
9 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s Vaksterk-app helpt bij wortelen Met de lancering van de Vaksterk-app biedt opleidings- en ontwikkelingsfonds Wij Techniek een digitale coach voor starters in de technische installatiebranche. Het doel is de nieuwkomers te helpen ontwikkelen en te wortelen in het vak. Hiervoor bevat de app modules over communicatie, samenwerking, loopbaanoriëntatie en klantcontact. Werkgevers kunnen de app inzetten bij de begeleiding van nieuwe medewerkers, bijvoorbeeld tijdens de inwerkperiode. "Alle goede arbeidsperspectieven ten spijt, verlaten nog te veel nieuwkomers het vak voortijdig", weet Wij Techniekdirecteur Katinka Kensen. Jaarlijks beginnen ruim 20.000 nieuwe vakmensen in de installatiebranche, maar een groot deel verlaat het werk binnen twee jaar. Volgens onderzoek van KBA Nijmegen, in opdracht van Wij Techniek, komt dat vooral door een gebrek aan begeleiding, perspectief en binding met het beroep. De app is ontwikkeld in samenwerking met sociale partners CNV, FNV, De Unie, NVKL en Techniek Nederland. Verder is hij gratis beschikbaar via de App Store en Google Play en maakt onderdeel uit van een breder programma voor starters. Wij Techniek wij-techniek.nl/vaksterk tel. 0800 885 58 85 Duurzame energiesector kan zich vinden in regeerakkoord Een dikke pluim voor het nieuwe regeerakkoord wat de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) betreft. De organisatie prijst de stevige inzet op de energietransitie die zich richt op de sterke groei van ‘oranje-groene’ energie. Een ingeslagen weg die ons onafhankelijker en sterker maakt, met kansen voor bedrijven en huishoudens. Als concreet punt noemt Olof van der Gaag, voorzitter NVDE, het voortzetten van de SDE++ met zes nieuwe rondes van elk acht miljard euro. “Elke ronde kan pakweg 1% van de Nederlandse energie verduurzamen. Dat tikt aan.” Het is ook goed en belangrijk dat elektrisch rijden gestimuleerd wordt en het aantal laadpalen worden uitgebreid. De spoedaanpak voor netcongestie kan zorgen voor veel snellere procedures. Ook de € 20 miljard om Nederland van het stikstofslot te halen, gaat groen licht geven voor energieprojecten. Die dragen bij aan stikstofreductie maar desondanks zit ook deze vergunningverlening nu vaak vast door stikstofregels. “Het akkoord laat zien dat de energietransitie niet alleen een klimaatopgave is, maar ook een strategische keuze voor economische kracht en geopolitieke onafhankelijkheid. We zien met dit regeerakkoord veel mogelijkheden weer op volle kracht aan de slag te gaan met de energietransitie. Juist ook als groeimotor van onze economie,” aldus Van der Gaag. Er moet nog het nodige worden uitgewerkt in de financiering van maatregelen en de concrete vormgeving. De duurzame energiesector staat klaar om samen aan de slag te gaan. NVDE www.nvde.nl tel. 030 234 05 03
10 #1 februari 2026 Beweging in technische detacheringsmarkt AMSTERDAM- De markt voor technische detachering verandert snel. Opdrachtgevers zoeken specialisten die langer inzetbaar blijven, terwijl technici meer waarde hechten aan stabiliteit en persoonlijke aandacht. Dat blijkt uit inzichten van Bowers & Jackling, dat zijn 25-jarig bestaan markeert en sinds 2000 actief is in bouw, infra en techniek. Het traditionele uitzenden neemt af. Detacheren verschuift naar langere betrokkenheid, waarbij externe technici volledige projectfases ondersteunen en onderdeel worden van projectteams. Tegelijkertijd kiezen opdrachtgevers voor kennisbehoud, waardoor gedetacheerden dezelfde rol en verantwoordelijkheid krijgen als interne collega’s. “We zien steeds meer dat technici langer verbonden blijven aan één project of opdrachtgever”, zegt Jacco Vingerling, CEO van Bowers & Jackling. “Ze worden én voelen zich onderdeel van het team en willen die verantwoordelijkheid ook nemen. Daardoor draaien ze volwaardig mee als collega, niet meer als tijdelijke kracht.” Nieuwe sectoren, nieuwe functies In 2026 groeit de vraag naar elektrotechniek en installatietechniek verder. De energietransitie creëert extra functies in isolatie, batterijen en energieopslag, werk dat eerder nauwelijks bestond. Woningcorporaties zorgen voor meer opdrachten door het verduurzamen en verbeteren van huurwoningen in zowel de sociale als vrije sector. Daarnaast werken technici in 2026 als specialist en generalist. Enerzijds groeit de behoefte aan diepgaande kennis van bijvoorbeeld warmtepompen en laadinfra, anderzijds vraagt de praktijk om brede samenwerking tussen disciplines. “Elektrotechniek en verduurzaming zijn niet meer weg te denken. Nieuwe sectoren creëren nieuwe functies, dit vraagt van werkgevers om continu te investeren in bij- en omscholing om relevant te blijven,” aldus Vingerling. AI verandert werk en werving AI verandert de manier waarop technici worden gezocht, geselecteerd en ingezet. Werving verschuift van traditionele vacaturebanken naar datagedreven en AI-gestuurde selectie, waardoor doorlooptijden verkorten en matches sneller tot stand komen. Ook op de werkvloer verandert de dynamiek. Planning, documentatie en communicatie verlopen vaker digitaal, waardoor technici sneller schakelen en minder tijd verliezen aan administratieve taken. Vingerling: “De snelheid in werving ligt veel hoger dan een paar jaar geleden. AI helpt om te selecteren, maar technici kiezen zelf een stuk kritischer. Een goede match vraagt dus meer aandacht dan alleen een snelle zoekslag.” Stabiliteit Stabiliteit wordt een doorslaggevende factor in de keuze van technici. Niet alleen salaris, maar ook zekerheid, werkgeluk en een goede werk-privébalans wegen steeds zwaarder. Een duidelijke planning, voorspelbaarheid en actieve begeleiding bepalen of iemand een opdracht start of verlengt. Bedrijven die investeren in een aantrekkelijke werkomgeving en focussen op duurzame inzetbaarheid, zien minder verloop, grotere motivatie en hogere productiviteit. Door te luisteren en structureel aandacht te geven aan welzijn blijven technici langer verbonden. Technici willen langer verbonden blijven aan één project of één opdrachtgever. a M r k t n i e u w s
11 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s Unica werkt samen met Defensie HOEVELAKEN - Samen met 23 andere ITleveranciers heeft Unica Datacenters zich aangesloten bij het programma ‘Samenwerking tijdens Conflict’. Met deze gezamenlijke aanpak krijgen Defensie en haar leveranciers een nieuwe impuls om zowel nu als in de toekomst optimaal voorbereid te zijn op de missie om bij te dragen aan een veilige samenleving. De ondertekening vond plaats tijdens de tweede editie van de IT-Leveranciersdag, waarop Defensie zo’n vijfhonderd bestaande en toekomstige IT-partners samenbracht om het toenemende belang van samenwerking met de markt te benadrukken en daarin concrete vervolgstappen te zetten. De geopolitieke ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op, waardoor de opdracht van Defensie ingrijpend verandert. Toenemende conflicten en spanningen, zowel wereldwijd als binnen Europa, zetten de veiligheid en stabiliteit van Nederland onder druk. Daardoor is een flexibele, toekomstbestendige informatievoorziening in samenwerking met de IT-markt essentieel. Moderne dreigingen zijn steeds meer digitaal, waardoor een veilige, robuuste en effectieve IT-infrastructuur onmisbaar is; IT vormt de ruggengraat van de operationele inzet en commandovoering. Prysmian en Rensa DTC bundelen krachten DELFT - Prysmian, ’s werelds grootste fabrikant van kabels en oplossingen, en Rensa DTC hebben een strategisch partnership gesloten. Dankzij de samenwerking met Prysmian – producent van de hoogwaardige Drakakabels – kan Rensa DTC-installateurs nu een volledig, kwalitatief en toekomstbestendig assortiment bieden. De markt vraagt steeds duidelijker om één partner die zowel W- als E-techniek kan leveren. Sinds de toevoeging van DTC aan Rensa Family bouwt het bedrijf actief aan een sterk E-techniek portfolio. Rensa Family bediende al jarenlang een groot netwerk van W-installateurs. Met DTC als gespecialiseerde elektrotechnische groothandel binnen de groep én met Prysmian als strategisch partner, krijgen installateurs nu toegang tot een compleet E-portfolio met Draka-producten. Daarmee wordt een langgekoesterde wens van veel klanten vervuld: Prysmian/Draka-producten eenvoudig kunnen afnemen via Rensa DTC. Duurzame verpakkingen Prysmian en Rensa hebben elkaar bovendien gevonden in hun gedeelde ambitie om verpakkingen structureel te verduurzamen. Beide organisaties zetten al gerichte stappen om verpakkingsmateriaal te verminderen, te verduurzamen en waar mogelijk opnieuw te gebruiken. Zo past Prysmian gerecyclede materialen toe in diverse verpakkingsoplossingen, is het gebruik van folie sterk gereduceerd en worden etiketten en productverpakkingen steeds duurzamer uitgevoerd. Rensa werkt tegelijkertijd aan circulaire logistiek door onder andere herbruikbare verpakkingsoplossingen en optimalisaties in transport en materiaalstromen. Door deze krachten te bundelen, ontwikkelen beide bedrijven nu een gezamenlijke strategie om hun CO₂-voetafdruk verder te verkleinen. Voor de klant betekent dit minder afval, een transparanter en toekomstbestendiger productaanbod en een keten die aantoonbaar bijdraagt aan een duurzamere installatiesector. Eenvoudiger Met deze samenwerking wordt het voor installateurs eenvoudiger en efficiënter om alle benodigde materialen – zowel W als E – vanuit één platform af te nemen. Dankzij deze samenwerking profiteren installateurs van één totaalplatform voor W- en Etechniek, gespecialiseerde ondersteuning vanuit DTC’s kabelkennis en Rensa’s landelijke netwerk en duurzame, kwalitatieve oplossingen van Draka, geproduceerd in Nederland. Toine Verschuur, commercieel directeur Prysmian benoemt nog eens de voordelen: “Met deze samenwerking brengen we twee sterke bedrijven samen. Rensa’s brede netwerk en duurzame visie sluiten perfect aan bij onze Draka-innovaties. Zo bedienen we installateurs met kwaliteit en duurzaamheid.” Alle aanwezigen van Prysmian en Rensa DTC bij de ondertekening van het partnerschap bij het KabelKennisCentrum van Draka. (foto: Prysmian)
12 #1 februari 2026 Rupsen, Kabels, Assemblages Kwaliteit uit één bron Van kabels tot kant-en-klare energiekettingen; wij ontwikkelen en implementeren zowel standaard- als maatwerksystemen voor al uw elektrische aansluitingen. helukabel.nl Bekijk de brochure op onze website www.bals.nl Als je contact maakt, doe het dan goed_ SUSTAINABLE-GRIP Verbeterde ergonomie Voor zware toepassingen Uiterst robuust Zelfs onder zware omstandigheden draagt het ontwerp bij aan een lange levensduur. Gebaseerd op een nauwkeurig tweedelig ontwerp bestaande uit een solide basisstructuur en een stevige rubberen coating. Gereedschapsloze behuizingsaansluiting Dankzij de vergrendeling van de behuizing door middel van een snelsluiting kan de connector eenvoudig, veilig en snel worden geopend en gesloten. Deze Schuko-stekkers en -koppelingen zijn bijzonder slagvast en schokbestendig en zijn daardoor ook geschikt voor gebruik in zware omstandigheden. MULTI-GRIP MULTI-GRIP-kabelwartel met geïntegreerde trekontlasting en afdichting Het nieuwe INNOLINQ-ontwerp zorgt voor comfortabel en intuïtief gebruik.
13 #1 februari 2026 a M r k t n i e u w s Vernieuwd ISSO-kleintje Meetmethode Elektrotechniek beschikbaar ROTTERDAM - ISSO publiceert op BouwZo een vernieuwde editie van het ISSO-kleintje Meetmethoden Elektrotechniek. Deze uitgave ondersteunt monteurs en inspecteurs bij het uitvoeren van metingen aan elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De inhoud sluit aan op NEN 1010 en NEN 3140 en biedt praktische ondersteuning bij metingen in zowel nieuwbouw als bestaande bouw. Het ISSO-kleintje geeft inzicht in de manier waarop meetwerk binnen het kader van NEN 1010 en NEN 3140 plaatsvindt. De uitgave beantwoordt veelvoorkomende praktijkvragen en fungeert als betrouwbaar hulpmiddel op de werkvloer én als naslagwerk. GACS Nieuw in deze editie is de aandacht voor metingen in het kader van Gebouwautomatiserings- en Controlesystemen (GACS). Het ISSO-kleintje beschrijft welke elektrotechnische metingen nodig zijn om GACSsystemen correct te controleren en beoordelen, waaronder metingen aan voedingscircuits, beveiligingen, signaalstromen en componenten van het automatiseringssysteem. Metingen Daarnaast behandelt de publicatie stap voor stap alle onderdelen die bij metingen komen kijken. Denk hierbij aan eisen aan meetapparatuur, basiskennis elektriciteitsleer, en veiligheidsactiviteiten voorafgaand aan de metingen. Hierdoor kunnen professionals metingen goed voorbereid en verantwoord uitvoeren. Elke meetmethode in het kleintje volgt een vaste structuur. Het doel van de meting, het toegepaste meetprincipe, de benodigde meetinstrumenten en hulpmiddelen komen systematisch aan bod. Normwaarden en tabellen bieden ondersteuning bij de beoordeling van meetresultaten, wat zorgt voor een consistente uitvoering van metingen in uiteenlopende praktijksituaties. Het ISSOkleintje behandelt meetmethoden voor opleverings- en inspectiemetingen van nieuwe installaties (volgens NEN 1010), inspecties van bestaande installaties (volgens NEN 3140) en metingen aan elektrische arbeidsmiddelen. Door deze brede scope is de vernieuwde uitgave een praktisch naslagwerk voor dagelijks gebruik. Het ISSO-Kleintje Meetmethoden Elektrotechniek is beschikbaar via BouwZo.nl. Winnaar B.J. Max Prijs 2025 UTRECHT - De TVVL Techniekdag 2025 stond opnieuw in het teken van innovatie en kennisdeling. Een van de hoogtepunten was de uitreiking van de B.J. Max Prijs. Deze jaarlijkse onderscheiding gaat naar een aanstormend talent en een bewezen expert die uitblinken in toegankelijk gepresenteerd onderzoek binnen het elektrotechnisch vakgebied. Lisanne Bergefurt, universitair docent aan de Technische Universiteit Eindhoven, kreeg de titel voor aanstormend talent. Zij promoveerde eind 2023 cum laude op haar onderzoek naar de invloed van fysieke werkplekomgevingen op mentale gezondheid. Wat lang de ‘zachte’ kant van het binnenmilieu leek, toont zij overtuigend als essentieel voor gezonde gebouwen. In haar onderzoek laat Bergefurt zien hoe sound masking stress verlaagt en hoe kleuren, planten en de indeling van werkplekken psychologische en cognitieve reacties beïnvloeden. Ze benadrukt dat een gezond binnenklimaat draait om méér dan techniek: ook de uitstraling, biofilie en zichtlijnen bepalen hoe mensen functioneren. Na haar promotie bleef Bergefurt aan de TU/e verbonden. Ze richt haar huidige onderzoek op het stimuleren van gezond gedrag in gebouwen, met de kantooromgeving als belangrijkste focus. Haar inzichten bieden ontwerpers en installatietechnici nieuwe handvatten om integrale, gezonde werkomgevingen te creëren. Het onderzoek van Lisanne Bergefurt biedt ontwerpers en installatietechnici nieuwe handvatten om integrale, gezonde werkomgevingen te creëren.
GEWISS NEDERLAND Ronde Tocht 1 C - 1507 CC Zaandam - Nederland Tel: + 31 75 6708 706 - Email: info-nl@gewiss.com Bezoek www.gewiss.nl en volg ons op: GEWISS groepenkasten bieden een betrouwbare basis voor elke elektrische installatie. Ontworpen voor overzicht, montagesnelheid en een strak eindresultaat. De groepenkasten combineren robuuste behuizingen van f-tronic met hoogwaardige energiecomponenten van GEWISS. De interne opbouw is logisch en ruim, met aandacht voor bedradingsruimte en eenvoudige aansluiting. Leverbaar als voorgeconfigureerde oplossing of volledig op maat samengesteld, zodat elke installatie efficiënt, overzichtelijk en toekomstbestendig kan worden uitgevoerd. Groepenkasten Kennismaken met GEWISS Nederland? Mail naar sales-nl@gewiss.com voor een sample of plan vrijblijvend een afspraak met één van onze vertegenwoordigers. Volledig bedrade groepenkasten Kant en klaar voor directe installatie met vooraf geselecteerde GEWISS energie-componenten (zoals hoofdschakelaars, aardlekautomaten, installatieautomaten, beltrafos en fornuisgroepen) — ontworpen voor snelle levering en minimale installatietijd. Configuratie op maat Flexibele samenstellingen volgens uw projectbehoeften — ideaal voor specifeke verdelingen, uitbreidingen of bijzondere klantwensen. Onze specialisten adviseren graag bij het juiste ontwerp, op basis van load-planning, beschikbare ruimtes en installatiewensen. Bekijk de brochure en ontdek alle mogelijkheden! Verkrijgbaar via de specialistische elektro groothandelaren
15 0 C l u m n a m NVDE: Regeerakkoord geeft energie, duurzame energiesector kan hiermee aan de slag 30 januari 2026 - De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) verwelkomt de stevige inzet op de energietransitie in het nieuwe regeerakkoord. Dit zal zorgen voor een sterke groei van ‘oranje-groene’ energie, die ons onafhankelijker en sterker maakt, met kansen voor bedrijven en huishoudens. ‘De goede lijn die Nederland had, wordt nu herpakt en voortgezet. We gaan back to the future,’ zegt Olof van der Gaag, voorzitter NVDE. De keuze om tientallen miljarden te investeren in de energietransitie geeft richting, tempo en ambitie. Het is heel goed dat de cruciale SDE++ voortgezet wordt met zes nieuwe rondes van elk acht miljard euro. Die kan per ronde pakweg één procent van de Nederlandse energie verduurzamen. Dat tikt aan. We zijn blij dat door wordt gegaan met het verduurzamen van woningen, als beste recept voor een blijvend betaalbare energierekening. Het is ook heel goed en belangrijk dat elektrisch rijden gestimuleerd wordt en laadpalen worden uitgebreid. Daarnaast zijn we blij dat wind op zee verder gestimuleerd wordt, tot 40 GW opwek in 2040. De spoedaanpak voor netcongestie kan zorgen voor veel snellere procedures. Ook de € 20 miljard om Nederland van het stikstofslot te halen, gaat groen licht geven voor energieprojecten. Die dragen bij aan stikstofreductie maar desondanks zit ook deze vergunningverlening nu vaak vast door stikstof. Tegelijkertijd is op korte termijn extra actie nodig om warmtenetten te realiseren. En ook na 2030 is er budget nodig voor de verduurzaming van woningen. Dat kan onder meer met het succesvolle warmtefonds en de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE). Het akkoord laat zien dat de energietransitie niet alleen een klimaatopgave is, maar ook een strategische keuze voor economische kracht en geopolitieke onafhankelijkheid. ‘We zien met dit regeerakkoord veel mogelijkheden om weer op volle kracht aan de slag te gaan met de energietransitie. Juist ook als groeimotor van onze economie,’ zegt Van der Gaag. Er moet nog het nodige worden uitgewerkt in de financiering van maatregelen en de concrete vormgeving. De ambities zijn hoog en dit vraagt veel van iedereen. Daarom is het ook goed dat het coalitieakkoord vastlegt dat er begin 2027 zo nodig aanvullende maatregelen komen. Het is positief en noodzakelijk dat de nieuwe coalitie uitstraalt hier graag in samen te werken met anderen. ‘De duurzame energiesector staat klaar om samen aan de slag te gaan en Nederland naar nieuwe duurzame records te brengen,’ zegt Olof van der Gaag. Olof van der Gaag Voorzitter Nederlandse Vereniging Duurzame Energie
#1 februari 2026 16 I A b r i e k e n t Techniek Nederland start nieuwe beleidscommissie AI Robotisering en Industrialisatie WOERDEN - Begin dit jaar is Techniek Nederland gestart met een nieuwe beleidscommissie AI, Robotisering en Industrialisatie. Deze beleidscommissie bouwt voort op het onderzoek ‘AI, Robotisering, Industrialisatie: de technieksector in 2030’ en vertaalt deze thema’s naar een visie, concrete kansen, keuzes en actie. erry Heemskerk begeleidt als Programmamanager Innovatie namens Techniek Nederland deze commissie waar Jacques van der Krogt de voorzittershamer hanteert. Beiden zien in de dagelijkse praktijk dat AI, robotisering en industrialisatie het werk in de technieksector in hoog tempo verandert. “Bedrijven die daarop inspelen, zijn beter voorbereid op de toekomst. Met de nieuwe beleidscommissie willen we daarbij helpen. Niet door af te wachten, maar door actief richting te geven, kennis te delen en samenwerking te organiseren”, vertelt Heemskerk. Driehoek Het tweetal is zich er van bewust dat deze onderwerpen bij veel ondernemers vragen oproepen. ‘Wat kan ik er met mijn bedrijf mee? Ben ik niet te laat? Waar haal ik de kennis vandaan?’ Logische vragen, volgens Van der Krogt, waar de commissie de komende tijd zo goed mogelijk antwoord op wil geven. “Wij willen absoluut geen doemscenario’s schetsen, maar de maatschappij verandert in rap tempo en de sector moet toekomstbehendig zijn. Er is een blijvend tekort aan technische vakmensen. Medewerkers hebben andere wensen dan voorheen en andere vragen en ook de klantvraag verandert. Daar moeten bedrijven op inspelen. AI, robotisering en industrialisatie kunnen daarbij helpen. We zoeken de brede benadering: de driehoek tussen mens, techniek en maatschappij.” Hoe het op dit moment is gesteld met de implementatie van deze onderwerpen is ook binnen de beleidscommissie nog niet helemaal bekend. “Uit gesprekken met leden hebben we wel een beeld. Ondernemers oriënteren zich en vragen zich af hoe ze hun bedrijf in de toekomst willen positioneren. De volgende stap is dat we dat beeld verder gaan invullen met behulp van kwantitatief onderzoek.” Terry Heemskerk (l) en Jacques van der Krogt: “Met de beleidscommissie willen we bedrijven helpen door actief richting te geven, kennis te delen en samenwerking te organiseren.” (foto: Uitgeverij Gelderland) Tekst: Gerrit Tenkink T
#1 februari 2026 r t i k e l n a a m 17 Het rapport: meer doen met minder mensen Het rapport Artificial Intelligence, Robotisering en Industrialisatie: de technieksector in 2030 beschrijft hoe AI, robotisering en industrialisatie de technieksector ingrijpend zullen veranderen. Deze technologieën vormen samen een belangrijke motor voor productiviteitsgroei, innovatie en het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen. Tegelijkertijd vragen ze om bewuste keuzes, nieuwe vaardigheden en een mensgerichte benadering. De sector staat onder grote druk door opgaven als de energietransitie, digitalisering, vergrijzing, de circulaire economie en een structureel tekort aan technisch personeel. Dit leidt tot vertragingen, stijgende kosten en een groeiende vraag naar duurzame en hoogwaardige oplossingen. In deze context worden AI, robotisering en industrialisatie gezien als noodzakelijke middelen om efficiënter te werken en ‘meer te doen met minder mensen’. AI fungeert als versneller van andere technologische ontwikkelingen. Het rapport onderscheidt onder meer generative AI, hybride AI en computer vision. Generative AI ondersteunt bij het creëren van tekst, beeld en kennis, terwijl hybride AI betrouwbaarder en beter uitlegbaar is. In 2030 is AI naar verwachting diep verweven in het dagelijkse werk. Medewerkers beschikken over taakgerichte AI-assistenten die ondersteunen bij planning, ontwerp, besluitvorming en rappor tage. AI maakt het mogelijk om kennis van ervaren vakmensen vast te leggen en te behouden. Tegelijkertijd vraagt de inzet van AI om duidelijke kaders rond privacy, eigenaarschap, bias en aansprakelijkheid. Robotisering bouwt voort op AI en richt zich op fysieke ondersteuning op de werkvloer. De sector ontwikkelt zich van enkelvoudige naar flexibele, multipurpose robots. Denk aan cobots, drones, inspectierobots en exoskeletten. Robots vervangen mensen niet, maar verhogen productiviteit en veiligheid. Robotisering sluit nauw aan bij verdere industrialisatie. Dit betekent niet massaproductie, maar het standaardiseren en optimaliseren van processen om maatwerk tegen beheersbare kosten te leveren. Betrouwbare en goed georganiseerde data zijn hierbij een randvoorwaarde. Het rapport plaatst deze ontwikkelingen binnen de Europese visie op Industrie 5.0, waarin mensgerichtheid, duurzaamheid en veerkracht centraal staan. Technologie moet de mens ondersteunen. Bedrijven groeien daardoor uit tot strategische partners die geïntegreerde oplossingen bieden. Wie nu geen stappen zet, loopt risico achter te raken. Succesvolle implementatie vraagt visie, samenwerking en aandacht voor ethiek en mensgerichtheid. Groeiende bewustwording De beleidscommissie bestaat uit dertien leden uit de sector en werkt met een helder kompas: een gezamenlijk opgesteld visiedocument. “Er is sprake van een groeiende bewustwording”, weet Van der Krogt. “En het thema speelt echt niet alleen bij de grote bedrijven. Ook de kleinere installateur krijgt er mee te maken. Alle bedrijven krijgen bij dit soort onderwerpen al snel met allerlei juridische aspecten te maken. Voor mkb-ers is het daarbij makkelijker om snel te schakelen. Maar het begint met bewustwording en duiding. Wat is dat precies: AI, robotisering en industrialisatie? Het visiedocument helpt daarbij.” Valkuilen Heemskerk: “Wat wij zien en horen is dat er in het geval van AI te vaak gedacht wordt in alleen maar voordelen. Randvoorwaarden of valkuilen worden lang niet altijd gezien. Denk daarbij aan de juistheid van de gevraagde informatie, aan de veiligheid van het systeem en aan de veiligheid van jouw informatie en die van je opdrachtgever. Maar denk ook aan het informeren en opleiden van je medewerkers en aan het stellen van voorwaarden rond de inzet van AI.” Visiedocument En dat zijn exact de onderwerpen waar met name de kleinere en middelgrote installateurs nog met veel vragen zitten. Daarom staan in het genoemde visiedocumenten drie strategische thema’s centraal: Bewustwording, vooruitkijken en ecosystemen. De commissie heeft daarbij een stapsgewijze aanpak voor ogen in drie actielijnen. Van der Krogt: “Het begint met Inspireren en Informeren: we maken mogelijkheden zichtbaar en begrijpelijk. We vergroten bewustzijn en bieden toegang tot kennis, voorbeelden en tools. Dat doen we op het juiste moment en op het juiste niveau, zodat leden de kansen zien vervolgens in actie komen. Daarnaast gaat de commissie Onderzoeken en Adviseren. Daarvoor worden keuzes onderbouwd met feiten, trends en onderzoek. Met onderzoek en benchmarks geeft de nieuwe commissie richting en duiding. Hiermee moet het voor de sector duidelijk worden welke strategische keuzes op komst zijn en wat verstandig beleid is. En tot slot is er dan Verbinden & Bewaken. Hierbij sturen we door leiderschap en samenwerking te organiseren en waarden te bewaken. We verbinden partijen en waken dat we veilig, relevant, verantwoordelijk en mensgericht blijven.” De beleidscommissie is een afspiegeling van het ledenbestand van Techniek Nederland en zal de komende tijd van zich laten horen door onder andere actuele informatie te delen op de website van de brancheorganisatie, maar ook via podcasts, bijeenkomsten, cursussen en artikelen in vakbladen. Daarnaast gaat de commissie aan de slag met juridische aspecten. “Hoe staat het met wet- en regelgeving. Wat kan er verzekeringstechnisch en wat mag wel en niet op de werkvloer? Het is nieuwe materie, dus nog lang niet alles is duidelijk. Vanuit de commissie gaan we op zoek naar antwoorden.” We zoeken de brede benadering: de driehoek tussen mens, techniek en maatschappij
#1 februari 2026 r t i k e l n a a m 19 Wat is dat? AI, robotisering en Industrialisatie? Artificial Intelligence (AI) Een voorbeeld van AI is slimme werkvoorbereiding en planning. Denk daarbij aan een AI-planningsassistent die projecten, monteurs, materiaal en deadlines combineert. AI analyseert historische projectdata (doorlooptijden, faalkosten, reistijden) en de tool maakt automatisch een optimale planning per week. Daarbij houdt het rekening met certificeringen, ervaring en beschikbaarheid van monteurs. Bovendien kan de deze AI planningsassistent de planning realtime aanpassen bij ziekte, vertraging of spoedklussen. In praktijk betekent dit 10 tot 20 procent minder inefficiënte reistijd en dus een besparing op de uren. Een tweede voorbeeld is een AI-gestuurde kwaliteitscontrole (Wkb-proof). Daarbij is AI in staat om installaties te controleren op basis van bijvoorbeeld foto’s en video’s. In praktijk betekent dit dat de monteur een foto maakt van de verdeelkast, de kabeltracés en de aansluitingen. Computer Vision herkent de fouten, zoals een verkeerde aderdikte, een foutieve aarding of ontbrekende labels en maakt vervolgens een dossier voor de oplevering en de kwaliteitsborging. Zo is sprake van minder herstelwerk en een snellere oplevering. Maar er zijn meer voordelen. Door de snelle vergrijzing in de sector is kennisbehoud van levensbelang. Een zogenaamde ‘digitale leermeester’ bundelt de kennis van ervaren monteurs. Dat kan doordat diezelfde ervaren monteurs hun werkwijzen hebben vastgelegd middels spraak,video of een checklist. AI is dan in staat om deze instructies per klus of installatie vast te leggen. Jonge monteurs krijgen bij hun klus dan de ondersteuning via een tablet of een bril. Zo ben je als bedrijf minder afhankelijk van je senior medewerkers en is sprake van een snellere inwerktijd voor nieuw personeel. Dat zal ongetwjfeld zorgen voor een betere kwaliteit, vooral bij complexe installaties. Robotisering Mobiele robots of cobots zorgen voor ondersteunende taken. Dat kan op de werkvloer zijn, maar ook op de bouwplaats. Een robot boort repetitieve gaten in plafonds op vooraf ingemeten locaties. Een transportrobot brengt haspels, kabelgoten en materiaal naar de juiste verdieping. En een robothond of drone inspecteert installaties buiten werktijd. Voor de installateur betekent dat minder fysieke belasting en een hogere productiesnelheid. De monteur focust op vakwerk in plaats van op sjouwwerk. Een ander voorbeeld zijn de Exoskeletten bij installatiewerk die in staat zijn om bijvoorbeeld zwaar bovenhands werken te verrichten. De monteur draagt een exoskelet bij het monteren van verlichting of kabelgoten en krijgt daarbij ondersteuning van schouders en rug. In praktijk betekent dit lagere uitval door RSI en minder rugklachten. Industrialisatie Daarbij kun je denken aan prefab elektrotechnische modules, waarbij installaties grotendeels in de werkplaats worden geproduceerd. Denk daarbij aan verdeel- en groepenkasten die prefab worden opgebouwd, maar het kan ook gaan om kabelbomen die vooraf op maat worden gemaakt en getest. Op de bouwplaats is dan alleen nog sprake van plug & play montage. Dit betekent een kortere bouwtijd en minder faalkosten en een betere kwaliteit door gecontroleerde productieomgeving. Een ander voorbeeld is Configure-to-Order (Mass Customization) Hierbij gaat het om standaard bouwblokken die worden gecombineerd tot maatwerk. De klant kiest uit vooraf gedefinieerde opties (vermogen, beveiliging, IoT) en de AI-configurator genereert automatisch de materiaallijst, de werktekeningen en de kostprijs. Productie en montage kunnen hier dan naadloos op aansluiten. Dit komt neer om sneller offreren, minder reken- en tekenwerk en maatwerk tegen beheersbare kosten. En tot slot hebben we digital twin en onderhoud als dienst. Elke installatie wordt daarbij uitgerust met een digitale twin met sensordata. AI voorspelt storingen en onderhoudsmomenten. Installateur verkoopt prestaties (beschikbaarheid, energie-efficiëntie). Dit zorgt voor minder storingen en een sterkere klantrelatie op de lange termijn. Drones gaan een steeds belangrijker rol innemen, ook in de installatiesector. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het uitvoeren van inspecties of het in kaart brengen van de voortgang van een bouwproces. (foto: Robert via Pixabauy)
Thuiskomst U komt thuis terwijl het begint te schemeren. Homey herkent dat u thuis komt, de verlichting schakelt automatisch in. Niet te fel, niet te donker. Precies de juiste balans zoals u het wilt. De ECO-DIM.07 PRO Zigbee zorgt voor een vloeiende, comfortabele lichtsterkte. Zonder handeling. Zonder nadenken. Avond op de bank De dag is voorbij. Het huis komt tot rust. Met één simpele opdracht past de verlichting zich aan. Fel licht verdwijnt. Zachte, warme tinten blijven over. Homey regelt het moment. ECO-DIM.07 PRO Zigbee creëert de sfeer. Ontspanning begint met goed licht. Voorbeeld dashboards NIEUW! ECO-DIM.07 PRO Zigbee + Homey. Sfeer en eenvoud in de wand, intelligentie bij de hand. Meer weten? Kijk op www.ecodim.nl/homey
#1 februari 2026 21 0 C l u m n a m Van twijfel naar overtuiging Daar sta je dan. Je collega Nico gaat met pensioen en ineens komt er een taak jouw kant op waarvan je denkt: hoe dan? Columnist voor Elektropraktijk. Oeps. Bedankt Nico. Kan ik dit wel? Waar ga ik het eigenlijk over hebben? Die twijfel maakte gelukkig snel plaats voor enthousiasme. Want hoe mooi is het om regelmatig iets te mogen delen over de dingen die mij in mijn werk bij ROVC drijven? Over vakmanschap, ontwikkeling en de mensen in onze sector die elke dag bouwen aan oplossingen voor morgen. In mijn dagelijkse praktijk houd ik mij bezig met het ontwikkelen van technisch onderwijs. Dat klinkt misschien ontastbaar, maar het gaat over heel concrete vragen: hoe blijven vakmensen bij in een wereld die razendsnel verandert? Hoe zorgen we dat techniek niet alleen slimmer, maar ook duurzamer wordt? En hoe helpen we organisaties vooruit zonder het vakmanschap uit het oog te verliezen? Die vragen kwamen onlangs samen tijdens de zesde TECH-dag op 25 november. Een dag waarop installateurs centraal stonden en die werd bijgewoond door ondernemers uit de elektrotechniek en gebouwgebonden installaties, die dagelijks werken aan verduurzaming en innovatie. Niet vanuit beleid, maar vanuit de praktijk. Wat mij die dag het meest bijbleef, was een spreker zonder PowerPoint. Het scherm bleef zwart. Alleen een verhaal. De spreker? Dat was Diederik Samsom. In een zaal vol ondernemers, doorgaans niet per se politiek-enthousiast, wist hij iedereen muisstil te krijgen. Met een bevlogen betoog over verantwoordelijkheid, techniek en de noodzaak om verder te kijken dan korte termijn succes. Kritisch, maar hoopvol. Realistisch, maar positief. Zijn boodschap raakte precies waar onze sector nu staat. Techniek heeft ons veel gebracht. Welvaart, vooruitgang, innovatie. Maar echte vooruitgang vraagt, in het belang van volgende generaties, ook om andere keuzes. En juist daar ligt een enorme rol voor vakmensen. Mijn twijfel over het worden van columnist was die dag direct verdwenen. Want als één ding duidelijk is: onze sector heeft verhalen nodig. Over mensen die het verschil maken. Over techniek als oplossing. Over leren, samenwerken en vooruitkijken. Die verhalen ga ik hier delen. Kritisch waar nodig, positief waar het kan. Want als we ergens goed in zijn, dan is het bouwen aan oplossingen. En daar mag best wat vaker over gesproken worden. Emil van Hoffen ROVC
www.elektropraktijk.nlRkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=