TWINTIGSTE JAARGANG OKTOBER 2025 # 5 Batterij Li-ion batterijcellen 2025-2035 kabel Label voor duurzame kabeloplossingen Starters Starters en andere durfals aan het woord USP Digitale media domineren de informatievoorziening ONAFHANKELIJKE PRAKTIJKINFORMATIE VOOR DE ELEKTROTECHNISCHE BRANCHE
WEEGSCHAALSTRAAT 50 7324 BH APELDOORN T. 055 5998200 F. 055 5998219 van AtotZ www.geyer.nl Of het nu gaat om grote projecten of om kleine, ú en úw wensen staan bij GEYER in de spotlights. Goede kwaliteit en een duidelijk persoonlijk advies spelen daarbij de hoofdrol. Een betrouwbaar product, nauwkeurige assemblage en stipte levering, hebben bij GEYER altijd de hoogste prioriteit. OP ZOEK NAAR EEN VERDEELKAST VOOR UW PV INSTALLATIE...? Kijk voor onze vacatures www.geyer.nl of scan de QR-code.
#5 oktober 2025 4 o l u m n C i n E en W In de ET-branche zien we een duidelijke trend richting integratie met andere disciplines, zoals de watertechniek. Elektrotechniek richt zich traditioneel op energievoorziening, besturing en automatisering, waar watertechniek zich vooral met transport, zuivering en opslag van water bezighoudt. De laatste jaren groeit de verwevenheid tussen deze domeinen. Deze vervlechting wordt gedreven door thema’s zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie en de behoefte aan efficiënter gebruik van schaarse middelen. “De energietransitie en de snelle elektri catie van installaties zorgen ervoor dat installateurs steeds vaker met complexe kennisvragen te maken krijgen. Daarbij groeien de disciplines E (elektrotechniek) en W (werktuigbouw zoals verwarming, sanitair en klimaat) naar elkaar toe”, meldt ook brancheorganisatie Fedet. Een concreet voorbeeld van integratie is te vinden in de drinkwater- en afvalwatersector. Pompen, lters en zuiveringsinstallaties worden steeds vaker uitgerust met geavanceerde elektrotechnische besturingen. Sensoren meten waterkwaliteit in real time, terwijl frequentieregelaars en PLC’s het energieverbruik optimaliseren. De elektrotechniek zorgt hier niet alleen voor een betrouwbare energievoorziening, maar speelt ook een sleutelrol bij het verhogen van de e ciëntie en het reduceren van operationele kosten. Daarnaast zien we binnen de energietransitie een toenemende a ankelijkheid tussen E- en W-componenten. Denk aan aquathermie, waarbij warmte uit oppervlaktewater wordt gewonnen en via elektrotechnische systemen wordt gedistribueerd. Ook bij de opslag van duurzame energie via waterstof komt de koppeling duidelijk naar voren: elektrolyse-installaties vergen complexe elektrische infrastructuur, terwijl de waterstromen zelf zorgvuldig beheerd moeten worden. Ook op het vlak van veiligheid en klimaatadaptatie wordt de samenwerking steeds belangrijker. Slimme pompgemalen die wateroverlast moeten tegengaan, zijn uitgerust met elektrotechnische meet- en regelsystemen die weersvoorspellingen en waterpeilen integreren. Zonder deze koppeling zou het onmogelijk zijn om adequaat in te spelen op plotselinge piekbelastingen door hevige regenval of juist langdurige droogte. De vervlechting van E en W vraagt ook om nieuwe competenties van professionals in beide vakgebieden. Elektrotechnici moeten meer inzicht krijgen in hydraulische processen, terwijl watertechnici vertrouwd moeten raken met digitale monitoring, besturingssoftware en energiemanagement. Deze kruisbestuiving leidt tot innovatie, maar stelt ook eisen aan opleidingen en samenwerking tussen bedrijven. Samenvattend kan gesteld worden dat de grenzen tussen elektrotechniek en watertechniek steeds verder vervagen. De grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd – van duurzaamheid tot klimaatbestendigheid – kunnen niet vanuit één discipline worden opgelost. Juist de integrale benadering, waarin E en W elkaar aanvullen en versterken, maakt het mogelijk om toekomstbestendige oplossingen te realiseren. Ton Brands Hoofdredacteur Batterij Li-ion batterijcellen 2025-2035 De wereldwijde markt voor Li-ion batterijcellen groeit snel. Internationaal onderzoeksbureau IDTechEx verwacht dat de markt boven 400 miljard dollar zal uitkomen in 2035, primair aangedreven door elektrisch vervoer, maar ook door stationaire opslag en consumentenelektronica. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe technologiepaden — siliconen-anoden, lithium-metaal, LMFP, Li-Mn-rijke cathodes, lithium-sulfur en solidstate — die de volgende stap in energie- en vermogensdichtheid moeten mogelijk maken. Kabel Label voor duurzame kabeloplossingen Prysmian introduceert E Path: het eerste groene label voor duurzame kabeloplossingen in de installatiebranche. E Path markeert een belangrijke stap richting duurzaamheid en milieubewustzijn en wil een nieuwe standaard zetten in de kabelsector door inzicht te geven in de duurzame prestaties van het volledige kabelportfolio. 16 12
#5 oktober 2025 5 n h o u d I o u d h starters Starters en andere durfals aan het woord In deze terugkerende rubriek komen durfals aan het woord. Starters, door starters, markttoetreders, uitvinders. Hun succesverhalen zijn de inspirerende voorbeelden in deze moeilijke tijden. ElektroPraktijk sprak deze keer met Jeroen Bakker (44). Energiegoeroe, tech-savvy, vrijdenker en uitvinder van een batterijzwembad. Bakker vindt het mooi om energieknowhow te delen, via Jeroen Bakker - energiegoeroe, tech-savvy, vrijdenker en uitvinder van het batterijzwembad zijn platform Jeroen.nl. “Ik ben gewoon Wie is Jeroen Bakker? Behalve stadjer, een trotste Groninger? wat gaan pionieren.” USP Digitale media domineren de informatie voorziening Actuele en betrouwbare informatie is essentieel in een dynamische installatiesector die bulkt van de innovatieve producten en technieken. Om op de hoogte te blijven en hun werk te kunnen uitvoeren, kunnen installateurs voor hun informatievoorziening kiezen uit een verscheidenheid aan media. Vrijwel alle installateurs geven aan digitale media te gebruiken, maar over welke digitale media hebben ze het dan? En verder in dit nummer Circulaire productstandaard 7 Fedet ondertekent twee digiDeals 7 Investeren in leren maakt bedrijven sterker 8 Nieuwe analyse toont negatieve impact op sleutelmarkten 8 HAPAM viert 100-jarig jubileum 9 Broedplaats voor toegepaste AI in Amsterdam 9 Techniek Nederland biedt benchmark aan 11 VCA-MAX: regels én gedrag verenigd in één certificering 11 Column NVDE 21 Column ROVC 27 Column Berry van Egten 37 Productnieuws 38 Colofon 42 Adverteerdersindex 42 Een compilatie van foto’s die in deze uitgave van ElektroPraktijk zijn gebruikt en die in één oogopslag een indruk geven van de diverse onderwerpen. Text Header and footnote text No-highlight for graph Blue 1 Blue 2 Blue 3 Blue 4 80% 90% 100% Professioneel gebruik van media door Nederlandse installateurs Persoonlijke media Traditionele media Digitale media Sociale media TWINTIGSTE JAARGANG OKTOBER 2025 # 5 Batterij Li-ion batterijcellen 2025-2035 kabel Label voor duurzame kabeloplossingen Starters Starters en andere durfals aan het woord USP Digitale media domineren de informatievoorziening ONAFHANKELIJKE PRAKTIJKINFORMATIE VOOR DE ELEKTROTECHNISCHE BRANCHE Bij de voorpagina 28 32
6 #5 oktober 2025 Met een straatkast heb je een veilige behuizing voor het aanbrengen van elektro technische inhoud. ✓ Uit voorraad leverbaar ✓ Scherpste prijs van de markt ✓ Ruime keuze uit diverse maatvoeringen en indelingen Straatkast kopen? www.bals.nl + Montage- en gebruiksgemak + Robuuste kwaliteit + Duurzaam verbonden met mens en natuur Daarom kies ik Bals Als je contact maakt, doe het dan goed 2024103 BA SA Adv Elektropraktijk 185x132mm.indd 2 06-12-2024 10:44
7 #5 oktober 2025 a M r k t n i e u w s Circulaire productstandaard Fedet ondertekent twee digiDeals Afbeelding: Clker-Free-Vector-Images Foto: Fedet Techniek Nederland werkt samen met Heijmans, SPIE, Equans, Dura Vermeer en Kuijpers aan de ontwikkeling van een praktische standaard voor circulaire producten. Deze standaard maakt gebruik van een indeling in A-, B- en Cklassen, zodat in één oogopslag zichtbaar is welke producten de hoogste circulaire waarde hebben. De eerste focus ligt op veelgebruikte productgroepen zoals verlichting en pompen. “Wij gaan het wiel niet opnieuw uitvinden. De nieuwe standaard sluit zoveel mogelijk aan bij bestaande (inter)nationale standaarden en labels die de milieuprestaties van producten inzichtelijk maken. We bouwen voort op wat er al is en vertalen dit naar de installatiebranche”, aldus Techniek Nederland in een persbericht. Ook benadrukt de organisatie: “Met dit initiatief dragen we concreet bij aan de Actieagenda Circulaire Installaties en aan de afspraken uit het Bouwmaterialenakkoord.” Praktisch hulpmiddel De standaard wordt geen statisch document, maar een dynamisch hulpmiddel dat regelmatig wordt geactualiseerd met nieuwe inzichten en innovaties. Techniek Nederland financiert de opstartfase van het project, met extra bijdragen van de samenwerkende bedrijven. Het doel is om dit jaar te starten met de standaard voor verlichting. Eind 2025 verwachten de partijen de eerste resultaten te presenteren, waarna ook andere productgroepen volgen. w s Fedet-directeur Laura van Ommeren zette op 17 september namens Fedet haar handtekening onder tweed digiDeals. Deze overeenkomsten beogen een gezamenlijke stap te zetten richting samenwerking en toegankelijkheid van milieudata. De eerste deal: ‘Beschikbaarheid en ontsluiting van milieudata op ETIM decompositieniveau’. Het doel van deze overeenkomst is om milieugegevens te koppelen aan de ETIM-standaard, die veel wordt gebruikt om bouw- en installatieproducten eenduidig te beschrijven. Hierdoor kunnen gebruikers straks via een gestandaardiseerde manier de juiste milieudata van een product vinden, en gebruiken in hun software. Dat maakt duurzame ontwerpkeuzes nog gemakkelijker. ETIM wordt beheerd door Ketenstandaard Bouw en Techniek. De titel van de tweede digiDeal luidt: ‘Op weg naar een MPG met Europese milieudata’. Deze overeenkomst richt zich op het ontsluiten en bruikbaar maken van internationale milieuproductverklaringen (EPD’s) binnen het Nederlandse milieuprestatiestelsel (MPG). Daarmee kunnen meer producten worden meegenomen in de berekeningen en sluit het Nederlandse stelsel aan op Europese ontwikkelingen. Eerlijk speelveld “De Stichting Nationale Milieudatabase staat voor een kwalitatief hoogwaardig stelsel en daarmee voor het creëren van een eerlijk speelveld waarbij we kunnen sturen op het reduceren van milieuimpact in de bouw. Dit kan enkel bereikt worden via het uitwisselen van data tussen verschillende partijen en de heldere afspraken hieromtrent”, aldus Maarten Schaeffner, projectleider digiGO St. NMD.
8 #5 oktober 2025 a M r k t n i e u w s Investeren in leren maakt bedrijven sterker Nieuwe analyse toont negatieve impact op sleutelmarkten Foto: StockSnap Foto: Uitgeverij Gelderland Bedrijven waar medewerkers zich blijven ontwikkelen, presteren beter. Dat blijkt uit onderzoek van TNO. Leren gebeurt niet alleen in een cursus, maar vooral op de werkvloer — van collega’s en door doen. En medewerkers staan daar open voor: volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) vindt 92 procent leren op het werk belangrijk. Investeren in ontwikkeling maakt bedrijven ook aantrekkelijk voor nieuw talent. Scholing en doorgroeimogelijkheden zijn volgens Techniek Nederland dé manier om nieuwe vakmensen aan te trekken én te behouden. Sterke leercultuur Een sterke leercultuur is essentieel in de technieksector. Daarom start Techniek Nederland een campagne die leren op de werkvloer stimuleert. Hierin kunnen belangstellenden onder andere een verbeterde quickscan vinden om snel inzicht te krijgen in de ontwikkelkansen binnen een bedrijf. Na het invullen krijg je direct een persoonlijk rapport met concrete adviezen. Handig om te weten: werkgevers kunnen scholingssubsidies aanvragen en zo een deel van de opleidingskosten terugkrijgen. Daarnaast biedt Techniek Nederland een traject voor werkgevers onder de noemer ‘Bouw aan de Toekomst’ waarin ondersteuning wordt gegeven bij het implementeren van een leercultuur en ontwikkelingsplan in organisaties. Het Aanvalsplan Techniek is een initiatief van brancheorganisaties en vakbonden om het tekort aan technische vakmensen aan te pakken. Samen willen de organisaties 60.000 vacatures in de technieksector vervullen. www.aanvalsplantechniek.nl. Het wisselende energiebeleid remt de ontwikkeling van duurzame technologieën. Dat blijkt uit een recente analyse van Dutch New Energy Research (DNE Research), waarin de gevolgen van recente beleidswijzigingen voor vijf sleutelmarkten in kaart zijn gebracht: zonne-energie, batterijopslag, warmtepompen, airconditioners en elektrische voertuigen. Voor batterijopslag is de situatie anders. Hoewel de markt hard groeit en eind 2024 naar verwachting een capaciteit van 1,5 GWh bereikt, ontbreekt een helder beleidskader. Airconditioners vormen de enige uitzondering: hier zet de structurele groei door, gedreven door klimaatverandering en toenemende comfortbehoefte, grotendeels onafhankelijk van overheidsbeleid. De markt voor elektrische voertuigen laat nog steeds een stijgende lijn zien, met een verwachte mijlpaal van één miljoen voertuigen in 2025. Tegelijkertijd vormt de noodzakelijke verzwaring van het elektriciteitsnet een belangrijke randvoorwaarde voor verdere groei. Voor installateurs pakt de situatie minder positief uit: het aantal PV-installatiebedrijven kromp in 2024 met 17 procent. Veel ondernemers proberen dit op te vangen door hun activiteiten te verbreden naar andere technieken. Uit het onderzoek komt een duidelijk beeld naar voren: installaties lopen sterk terug, investeringen worden uitgesteld en bedrijven ervaren groeiende onzekerheid. Zo is de zonne-energiemarkt na jaren van sterke groei in de zomer van 2023 in een neerwaartse spiraal geraakt. Het uitstel en de onverwachte afschaffing van de salderingsregeling hebben geleid tot een daling van 75 procent in de residentiële verkoop. Ook de markt voor warmtepompen blijkt uiterst gevoelig voor beleidswijzigingen. Na een korte piek is de vraag snel afgekoeld.
9 #5 oktober 2025 a M r k t n i e u w s HAPAM viert 100-jarig jubileum Broedplaats voor toegepaste AI in Amsterdam Foto: HAPAM Foto: AI AM HAPAM viert dit jaar het honderdjarig bestaan. In 1925 begon het bedrijf in Bunschoten-Spakenburg als een kleinschalige onderneming om uit te groeien tot een internationale speler met een belangrijke rol in de energietransitie. In een eeuw tijd heeft HAPAM zich ontwikkeld van een lokaal bedrijf tot een organisatie met wereldwijde aanwezigheid. Het moderne hoofdkantoor en productiebedrijf in Bunschoten-Spakenburg vormt nog altijd het kloppend hart van de onderneming, terwijl strategisch geplaatste fabrieken in Polen, Vietnam en Canada het mogelijk maken klanten op verschillende continenten snel en efficiënt te bedienen. HAPAM is gespecialiseerd in de productie en levering van transformatoren, vermogensregelaars en maatwerkoplossingen voor energievoorziening en industriële toepassingen. Het bedrijf bedient zowel de traditionele energiesector als innovatieve duurzame energieprojecten, waaronder zonne- en windenergie. Naast engineering en productie biedt HAPAM uitgebreide service- en onderhoudsprogramma’s, zoals installatiebegeleiding, inspecties en reparaties, waarmee klanten wereldwijd verzekerd zijn van een betrouwbare energievoorziening. Duurzame relaties Het 100-jarig jubileum is voor HAPAM niet alleen een moment om terug te blikken, maar ook om vooruit te kijken. Het bedrijf blijft investeren in duurzame relaties met klanten en partners en richt zich op het verder versterken van zijn positie in de internationale markt. De officiële viering van deze mijlpaal vond in april plaats, samen met klanten, relaties en medewerkers. AI AM, de hub voor toegepaste kunstmatige intelligentie in The Hubb (het voormalige INITgebouw in Amsterdam), bundelt de krachten met Enter Workspace – specialist in flexibele werk- en eventconcepten. Samen bouwen zij verder aan de grootste broedplaats voor toegepaste AI in Amsterdam. AI AM is een toegankelijke plek waar bedrijven, teams, makers en freelancers aan de slag kunnen met AI. De locatie is sinds januari 2025 operationeel en laat zien dat AI geen toekomstmuziek is, maar dagelijkse realiteit. In de eerste duizend vierkante meter werken inmiddels meer dan vijftien bedrijven, teams en freelancers met generatieve AI van HR-dienstverleners tot creatieve bureaus en techbedrijven. Met ruim tachtig werkplekken en een actieve podcaststudio wordt er hier niet alleen gepraat over AI, maar vooral gewerkt aan concrete toepassingen en oplossingen die direct waarde opleveren. Extra meters Door de voortdurende vraag naar ruimte wordt nu, in samenwerking met Enter Workspace, een tweede duizend vierkante meter ingericht. Daarmee verdubbelt de hub naar tweeduizend vierkante meter en is AI AM op dit moment de grootste operationele broedplaats voor toegepaste AI in Amsterdam: een plek waar iedereen vandaag kan starten, leren en experimenteren met de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie. Arne Mosselman, founder Ainigma en co-founder AI AM: “AI is geen exclusief domein voor een kleine groep specialisten. Het raakt ieder bedrijf en iedere professional. In deze hub laten we zien dat je vandaag al kunt starten met AI in je eigen werk. Dat maakt het toegankelijk en mensgericht tegelijk.”
10 #5 oktober 2025 Building Automation since 1921 Stekerbare aanwezigheidsmelders Energiebesparend in een mum van tijd! Er zijn nog steeds veel utiliteitsgebouwen waar de verlichting vervangen moet worden voor LED. Hét moment om gelijktijdig de ruimten te voorzien van een aanwezigheidsmelder. Snel geïnstalleerd met Plug & Play. De voordelen op een rijtje: • Snellere installatie • Minder aansluitfouten • Meer flexibiliteit • Geen geschoold personeel nodig • Kosten efficiënt op termijn Download hier onze brochure: ADV_185x132_4c_steckbare Melder_nl_NL_2025-10-01.indd 1 06.10.2025 11:00:05 Aansluitklemmen serie HLAK HORA eTec • Geschikt van 25 mm² – 70 mm² • Compacte en robuuste constructie • Aanrakingsveilig conform DIN EN 50274 • Geschikt voor spanning tot 1000 V AC/DC • Modulair systeem, eenvoudig te koppelen • Snellere installatie; vereenvoudigde schroefmontage • Zowel horizontale- als verticale installatie mogelijk • Smalle bouwvorm Calpe.nl | 0342 - 45 15 44 | Barneveld OPVOORRAAD LEVERING BINNEN 24 UUR
11 #5 oktober 2025 a M r k t n i e u w s Techniek Nederland biedt benchmark aan VCA-MAX: regels én gedrag verenigd in één certificering Foto: Kai Reschke Foto: SSVV Installatiebedrijven die geïnteresseerd zijn hoe hun prestaties zich verhouden tot die van andere bedrijven in hun branche, kunnen weer meedoen aan het basis bedrijfsvergelijkend onderzoek van Techniek Nederland. Deelname is gratis voor leden van Techniek Nederland. Management Centrum voert het onderzoek uit en geïnteresseerden hebben tot 12 december 2025 om de bedrijfscijfers over 2024 bij hen aan te leveren. De cijfers worden vertrouwelijk behandeld. Aanleveren kan op drie manieren: Vul het online onderzoek in via Basisonderzoek Techniek Nederland 2024: https://bit.ly/3VsefQl. Download het excelbestand via https://bit.ly/4pDwujK, vul de gegevens in en deel deze met Ger Zwartendijk van Management Centrum via email: zwartendijk@managementcentrum.nl. Of stuur het jaarverslag van het bedrijf naar Ger Zwartendijk van Management Centrum via zwartendijk@managementcentrum.nl. De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) introduceert VCA-MAX veiligheidscultuurcombinatie – een nieuw certificeringskader dat de kracht van het bestaande VCA-schema (2017/6.0) combineert met de aanvullende VCA Module Gedrag (VCA-MG). Hiermee ontstaat een geïntegreerde aanpak waarin niet alleen systemen en procedures worden getoetst, maar ook houding, gedrag en veiligheidsbewustzijn aantoonbaar worden geborgd. Van regels naar veiligheidscultuur Het VCA-stelsel is in Nederland en internationaal al decennia een belangrijke norm in sectoren zoals bouw, petro-chemie, offshore en technische dienstverlening. Het garandeert dat processen, audits en systemen op orde zijn. Toch bleek in de praktijk – onder meer bij incidentanalyses en sectoronderzoeken – dat naleving alleen niet voldoende is. Het zijn vaak juist de kleine, dagelijkse gedragingen die tot ongevallen leiden: het niet of onjuist gebruiken van beveiligings- en beschermingsmiddelen, het overslaan van een check of een onveilige improvisatie op de werkvloer. Het is dan ook niet gek dat er vanuit brancheorganisaties en opdrachtgevers een groeiende behoefte ontstond aan een aanvulling waarin niet alleen systemen en procedures centraal staan, maar ook houding, bewustzijn en gedrag. SSVV ontwikkelde daarom VCA-MG: een module die veiligheidscultuur tastbaar en aantoonbaar maakt. Deze module is gericht op: het stimuleren en structureel verbeteren van veilig gedrag, het aantoonbaar maken van veiligheidsbewustzijn in audits, en het bereiken van niveau 3 op erkende veiligheidscultuurmodellen (zoals Parker, Lawrie en Hudson). Hiermee sluit VCA-MAX direct aan op de praktijkervaring dat veiligheidscultuur een doorslaggevende factor is voor structurele verbeteringen in risicovolle sectoren. Inhoudelijke meerwaarde en positionering VCA-MAX is geen vervanging, maar een uitbreiding van het bestaande VCA-schema. Bedrijven kunnen hun VCA-certificaat (VCA, VCA*, VCA-P**) behouden en dit uitbreiden met de VCA-MG, of beide in één traject laten certificeren. Daarmee tonen organisaties aan dat zij niet alleen voldoen aan de minimale eisen, maar dat zij ook aantoonbaar sturen op cultuur en gedrag. Meer informatie: www.vcamax.nl.
#5 oktober 2025 12 a B t t e r i j n t Li-ion batterijcellen 2025-2035 Li-ion batterijcellen worden toegepast in een breed scala aan apparaten dankzij hun hoge energiedichtheid, lange levensduur en snelle oplaadbaarheid. De wereldwijde markt voor Li-ion batterijcellen groeit snel. Internationaal onderzoeksbureau IDTechEx verwacht dat de markt boven 400 miljard dollar zal uitkomen in 2035, primair aangedreven door elektrisch vervoer, maar ook door stationaire opslag en consumentenelektronica. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe technologiepaden — siliconen-anoden, lithium-metaal, LMFP, Li-Mn-rijke cathodes, lithium-sulfur en solid-state — die de volgende stap in energie- en vermogensdichtheid moeten mogelijk maken.
#5 oktober 2025 r t i k e l n a a m 13 Tekst: Ton Brands Foto’s en afbeeldingen: Raf27-eu, IDTechEx, Gerd Altmann, Valentin Baciu, Alexandra Koch, AI i-ion batterijcellen worden toegepast in een breed scala aan apparaten dankzij hun hoge energiedichtheid, lange levensduur en snelle oplaadbaarheid. Gebruikelijke toepassingen zijn consumentenelektronica zoals smartphones, laptops en tablets, elektrische voertuigen, e-bikes en scooters, draadloos elektrisch gereedschap, en powerbanks. Ook in industriële toepassingen zoals heftrucks, magazijntrucks en energieopslag voor hernieuwbare energiebronnen winnen deze batterijen terrein. Marktcijfers en regionale verschillen IDTechEx rekent op sterke volumegroei: de vraag naar batterij-capaciteit (GWhbasis) wordt vooral door EV’s aangestuwd — IDTechEx meldt in het rapport ‘Advanced Li-ion Batteries 2025-2035: Technologies, Players, Markets, Forecasts’ dat de vraag naar accu’s (autobatterijen) naar verwachting sterk blijft en dat de totale celmarkt tegen 2035 ruim 400 miljard dollar kan bereiken. Azië (China) blijft dominant in productie en grondstofverwerking; Europa en de VS proberen echter via investeringen en beleid meer regionale capaciteit op te bouwen en R&D-leads te verzilveren. Een praktisch voorbeeld zien we in China, waar CATL en BYD tonen hoe snel capaciteit kan opschalen (van bijvoorbeeld LMFP-productieuitbreidingen), terwijl westerse start-ups en fabrikanten (waaronder Sila, QuantumScape, Solid Power en GDI) focussen op materiaalinnovatie en pilot-lijnen. Siliconen-anoden Silicium heeft een veel hogere theoretische capaciteit dan grafiet en kan energie- en laadsnelheid verbeteren. Een belangrijk struikelblok is de volumeverandering bij lithiation/delithiation — dat veroorzaakt mechanische degradatie en verminderde levensduur. Toch schalen bedrijven zoals Sila Nanotechnologies, GDI, Nexeon en andere spelers productie en pilotlijnen op om dit in de automarkt te brengen; Sila opende recent nog een automotive-scale productiefaciliteit voor siliconen anodematerialen. Lithium-metaal en solid-state Lithium-metaal-anoden gecombineerd met vaste elektrolyten (solid-state batteries, SSB) beloven grote energiewinst én meer veiligheid. Bedrijven als QuantumScape en Solid Power zetten pilotlijnen op en rapporteren voortgang, maar volledige massaproductie en betrouwbaarheid blijven uitdagingen. Grote autofabrikanten (Toyota, VW/PowerCo samenwerking) en toeleveranciers investeren zwaar in SSB-onderzoek en -productie. Nieuwe materialen Nieuwe kathodematerialen zoals LMFP (Lithium-Manganese-Iron-Phosphate) bieden een middenweg: betere energiedichtheid dan LFP met vergelijkbare kostenniveaus en betere grondstofprofielen (minder nikkel/kobalt). CATL, BYD en andere Aziatische spelers bouwen LMFP-capaciteit op om kostenefficiënte EV-batterijen te leveren. Li-Mn-rijke scheikunde en ultra-hoog-nikkel NMC-routes blijven ook in ontwikkeling, vooral waar maximale energiedichtheid nodig is. Lithium-sulfur (Li-S) Li-S heeft een aantrekkelijk hoge gravimetrische energiedichtheid en lage materiaalprijs (zwavel), maar in de praktijk remmen levensduurproblemen (shuttleeffect, lage cyclustabiliteit) de toepassing. Het blijft vooral veelbelovend voor nichetoepassingen en vooralsnog een uitdagende route naar grootschalige EVadoptie. Van lab naar gigafabriek Veelbelovende materiaalinnovaties haperen vaak op schaalbaarheid en betrouwbaarheid. IDTechEx stelt dat het verschil tussen innovatie-lead en marktdominantie door productiecapaciteit wordt bepaald: labsucces moet reproduceerbaar zijn in gigafabrieken met consistente kwaliteit — dat vergt investeringen, supply-chainintegratie en vaak jaren van validatie. Tegelijkertijd zijn er De wereldwijde markt voor Li-ion batterijcellen groeit snel: Grote autofabrikanten en toeleveranciers investeren zwaar in SSB-onderzoek en -productie. L
14 #5 oktober 2025 Trotseer elke uitdaging! Moeiteloos ingestoken en veilig aangesloten: IPD-installatieconnectoren en -verdelers maken een betrouwbare en comfortabele energieverdeling mogelijk in alle omstandigheden - hoe moeilijk ook. Bespaar tot 80% bekabelingstijd Push-Lock-aansluiting - tot 80% tijdsbesparing IP66, IP68, IP69K - betrouwbaar in ruwe omgevingen Voorgeconfectioneerde kabelmodulen - snelle inbedrijfsstelling Bespaar tijd en zorg voor een betrouwbare, veilige aansluiting in élke situatie. Ontdek de voordelen! HELUCHAIN Rupsen, Kabels, Assemblages Kwaliteit uit één bron Van kabels tot kant-en-klare kabelrupsen; wij ontwikkelen en implementeren zowel standaard- als maatwerksystemen voor al uw elektrische aansluitingen. helukabel.nl Bekijk de informatie op onze website
#5 oktober 2025 r t i k e l n a a m 15 e b o u w a u t o m a t commerciële aanwijzingen dat sommige technologieën (silicium-anoden, LMFP) eerder op markt-schaal zullen verschijnen dan risicovollere paden (volledige Li-metal SSB-auto-cells), die nog pilot-fasen doorlopen. Kostendruk en grondstoffen De beschikbaarheid en prijs van grondstoffen (nikkel, kobalt, lithium, mangaan) blijven marktdrijvers. Daarom zoeken fabrikanten kathodes die minder kritieke metalen gebruiken (LMFP, Li-Mn-rijk), en alternatieve anodes (silicium) die energie-winst bieden zonder proportional hogere grondstofkosten. Strategische acties van landen (subsidies, exportcontrols) beïnvloeden ook wie welke technologie en productiecapaciteit kan opbouwen. De recente exportbeperkingen kunnen geopolitieke spanningen in de toeleveringsketen versterken. Praktische roadmap en timing 2025-2030: gefaseerde introductie van siliconen-anoden in consumenten- en sommige automarktsegmenten; LMFPuitrol op grote schaal; voortgang in Limetal/SSB pilotlijnen. 2030-2035: afhankelijk van opschalingssucces: bredere commerciële adoptie van sommige SSB-varianten en mogelijk Li-metal-gebaseerde cellen in niche-EV’s; Li-S blijft waarschijnlijk beperkt tenzij doorbraken komen in levensduur. IDTechEx ziet enorme marktkansen maar benadrukt dat commerciële acceptatie afhangt van veiligheid, levensduur en kostenniveau. Conclusie De komende tien jaar vormen een fase van ‘selectieve transitie’: Li-ion blijft dominant, maar verschillende next-generation routes concurreren om marktaandeel. Waarschijnlijk zullen siliconen-anoden en LMFP-cellen het eerst grootschalig gebruikt worden; solid-state en Li-metal zouden substantiële voordelen kunnen opleveren, maar vergen nog doorbraak in productie-betrouwbaarheid en kostenreductie. Belangrijkste succesfactoren blijven schaalbaarheid, cyclische levensduur, veiligheid en kostenniveau. IDTechEx wijst erop dat een marktwaarde van meer dan 400 miljard dollar tegen 2035 bereikbaar is, mits de technologische en commerciële knelpunten overwonnen worden. (Bronnen: ‘Advanced Li-ion Batteries 20252035: Technologies, Players, Markets, Forecasts’, IDTechEx), NextBigFuture.com, QuantumScape, Sila, Reuters) x Toepassing van li-ion batterijcellen in elektrische voertuigen vormt een belangrijke factor in de groeiverwachting. Nieuwe technologiepaden moeten de volgende stap in energie- en vermogensdichtheid mogelijk maken. De verwachte vraag naar Li-ion batterijcapaciteit per regio (2025–2035). De simulatie laat zien dat China dominant blijft, maar dat zowel Europa als de VS sterk groeien en een steeds groter aandeel in de markt krijgen. ‘De wereldwijde markt voor Li-ionbatterijcellen zal naar verwachting in 2035 de 400 miljard dollar overschrijden’
16 #5 oktober 2025 a K b e l y d a y h n i e k E Path is het eerste groene label voor duurzame kabeloplossingen in de installatiebranche. Label voor duurzame kabeloplossingen
17 #5 oktober 2025 r t i k e l n a a m Prysmian introduceert E Path: het eerste groene label voor duurzame kabeloplossingen in de installatiebranche. E Path markeert een belangrijke stap richting duurzaamheid en milieubewustzijn en wil een nieuwe standaard zetten in de kabelsector door inzicht te geven in de duurzame prestaties van het volledige kabelportfolio. Tekst: Roelof Dalhuisen, Prysmian Foto’s en afbeeldingen: Bruno, Taken, TheVisualEngineer, Prysmian aanwezigheid van gerecyclede materialen in een kabel, zowel nieuw als hergebruikt. Milieu voordelen: kabels met een lage CO2-impact of die worden gebruikt voor duurzame toepassingen en kabels met een hogere CPR-klasse. Efficiëntie van kabeltransmissie: Meet de efficiëntie van de kabel, hoe goed een kabel energie of data kan doorgeven zonder verlies. Veritas Bureau Veritas heeft geverifieerd dat activiteiten met betrekking tot E Path worden uitgevoerd in overeenstemming met het Prysmian protocol in de fabrieken van Emmen (Nederland), PIKKALA (Finland) en Oulu (Finland). Het verificatieprogramma wordt in de toekomst uitgebreid over steeds meer Prysmian-locaties. Deze certificering garandeert installateurs dat de productie van deze kabels voldoet aan de strenge milieunormen die Prysmian heeft vastgesteld en is een belangrijke stap richting het bereiken van de duurzaamheidsdoelstellingen van de organisatie. Terwijl E Path een globaal en alomvattend label vertegenwoordigt, is E-LINE een duurzaam verbeterd alternatief productportfolio dat zich richt op het gebruik van duurzamere materialen, verpakkingen en logistiek. Het resulteert in een verbetering van de CO2-voetafdruk. De producten worden bijvoorbeeld: lokaal geproduceerd met hernieuwbare energie, gemaakt van 100 procent gerecy- Path is een label, dat inzicht biedt in het kabelportfolio met een lage milieu impact. Dit helpt installateurs weloverwogen keuzes te maken en hun CO2-voetafdruk te verkleinen. Het is het eerste groene label in de kabelindustrie en vervangt het eerdere ECO CABLE-label, dat Prysmian in 2021 introduceerde. Het nieuwe en verbeterde concept is volledig in lijn met de nieuwe Europese regelgeving. Het E Path-label onderschrijft dat de onder dit label geproduceerde kabels niet alleen energiezuinig en duurzaam zijn, maar ook worden vervaardigd volgens strikte milieukwaliteitsnormen, wat de duurzaamheid van zowel producten als processen garandeert. Zes criteria Om het E Path-label te ontvangen, worden kabels en diensten beoordeeld op basis van de volgende zes meetbare en erkende criteria: CO2-voetafdruk: Beoordeelt de CO2-emissie gedurende de levenscyclus van de kabel. Gevaarlijke stoffen: Houdt rekening met de afwezigheid van stoffen die kankerverwekkend, giftig voor de voortplanting of schadelijk voor het milieu zijn. Recyclebaarheid/circulariteit: Evalueert of de materialen in de kabel recyclebaar zijn. Gerecyclede input: Beoordeelt de E
18 #5 oktober 2025 l e k t r o t e c h n i e k cled koper, biobased en gerecyclede grondstoffen, waar mogelijk met emissievrij elektrische transport geleverd, duurzaam verpakt. De productie van E-LINE-producten begon als een pilotproject in 2019. Door de toenemende aandacht voor duurzaamheid en groeiende vraag op de markt blijft het E-LINE-portfolio groeien, wat een breder scala aan groenere kabeloplossingen biedt. Tot nu toe omvat E-LINE vier productfamilies voor laagspanninginstallaties, met als doel ieder jaar nieuwe types toe te voegen. Ook voor midden- en hoogspanningsinstallaties. EPD en E Path Een Milieuproductverklaring (EPD) is een uitgebreid, door derden geverifieerd gestandaardiseerd certificaat. Het biedt gedetailleerde informatie over de milieueffecten van een product gedurende de gehele levenscyclus, op een kwantitatieve en transparante manier. Bij een bouwproject is het EPD-certificaat een van de belangrijkste hulpmiddelen die helpt om verschillende producten te vergelijken en projecten te sturen richting strategisch belangrijke milieuvriendelijke opties. Het classificeren van een product als ‘duurzaam’ gebeurt echter niet op basis van een EPD – het presenteert alleen belangrijke milieu-indicatoren die geïnformeerde besluitvorming ondersteunen. E Path, ontwikkeld door Prysmian, bouwt voort op bepaalde fasen van een levenscyclusanalyse die ook deel uitmaken van een EPD. Echter, E Path betreft E Path geeft inzicht in de duurzame prestaties van het volledige kabelportfolio. ‘E Path is meer dan een label; het is een bewijs van ons leiderschap in duurzaamheid en onze toewijding aan een groenere toekomst voor de draad- en kabelindustrie’
19 #5 oktober 2025 r t i k e l n a a m een meer omvattende benadering. Het beoordeelt niet alleen de milieueffecten, maar markeert ook duidelijk producten die voldoen aan strenge duurzaamheidseisen. Zo zijn voor alle E-LINE producten EPD’s beschikbaar, waardoor klanten zich kunnen verdiepen in de CO2-voetafdruk en deze kunnen vergelijken met andere alternatieven. Bovendien zijn alle e-LINE-producten voorzien van het E Path-label, waardoor installateurs het vertrouwen hebben dat hun keuze duurzamer is. “E Path is meer dan een label; het is een bewijs van ons leiderschap in duurzaamheid en onze toewijding aan een groenere toekomst voor de draad- en kabelindustrie”, zegt Dennis Marks, CEO van Prysmian Nederland. “Met oplossingen die onze klanten in staat stellen milieubewuste keuzes te maken, ondersteunen we niet alleen hun duurzaamheidsdoelen, maar stimuleren we ook positieve veranderingen in de gehele keten.” Over Prysmian Prysmian is een wereldwijde leverancier van kabeloplossingen. Het bedrijf ontwikkelt flexibele, hoogwaardige, duurzame en innovatieve kabeloplossingen in de segmenten Transmissie, Stroomnet, Elektrificatie en Digitale Oplossingen. Prysmian is een beursgenoteerd bedrijf met bijna 150 jaar ervaring, ongeveer 33.000 werknemers, 107 fabrieken en 27 R&D-centra in meer dan 50 landen en een omzet van meer dan 17 miljard euro in 2024. Het label helpt installateurs weloverwogen keuzes te maken en hun CO2-voetafdruk te verkleinen.
20 #5 oktober 2025 PV OPLOSSINGEN KABELDRAAGSYSTEMEN BUSBARSYSTEMEN HELUCHAIN Rupsen, Kabels, Assemblages Kwaliteit uit één bron Van kabels tot kant-en-klare kabelrupsen; wij ontwikkelen en implementeren zowel standaard- als maatwerksystemen voor al uw elektrische aansluitingen. helukabel.nl Bekijk de informatie op onze website
21 #5 oktober 2025 0 C l u m n a m Deltawerken voor oranje-groene energie nodig: Nederland onafhankelijk van Poetin en Trump Het kabinet hield de winkel van de energietransitie het afgelopen jaar gelukkig open. De karavaan van oranje-groene energie rijdt nog steeds, al is het tempo vertraagd. Maar volgens de nieuwste Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van het Planbureau voor de Leefomgeving zijn we nog lang niet waar we moeten zijn. Tijd dus voor Deltawerken 2.0, maar dan voor energie. Zodat mensen en bedrijven dankzij duurzame apparaten zoals warmtepompen en led-lampen een lange neus kunnen trekken tegen Poetin, Trump of Mohammed bin Salman. Waarom? Omdat iedere euro voor fossiel ons afhankelijker maakt van autocraten, en iedere euro voor duurzaam ons sterker, vrijer en innovatiever maakt. Ons land importeert nu bijna 80 procent van zijn energie. Dat maakt ons kwetsbaar voor geopolitieke stormen én het kost ons straks miljarden aan Europese boetes als we de verplichtingen niet halen. Dat geld kan beter in eigen land worden besteed aan zonne- en windenergie en duurzame warmte. Daarbij horen slimme elektrische apparaten die piekbelasting opvangen en vraag en aanbod in balans houden. Werkpaard De Miljoenennota en de KEV maken vooruitgang én achteruitgang tegelijk zichtbaar. Goed dat er 2 GW nieuwe windenergie op zee bijkomt, onze Noordzee is een kroonjuweel. Fijn ook dat elektrische auto’s voorzichtig een duwtje krijgen. Maar vanaf 2027 verdwijnt budget voor de SDE++: hét werkpaard van de transitie. Bedrijven die nu plannen maken, hebben straks geen zekerheid meer. En zonder zekerheid komt die nieuwe innovatieve economie piepend en krakend tot stilstand. De echte keuze Wat Nederland nu nodig heeft, is duidelijkheid richting 2040. Een helder pad waarop iedereen kan vertrouwen. Vergunningen die niet verzanden in eindeloze papierbergen, maar binnen twee jaar rond zijn. Een klein deel van onze ruimte, twee procent, voor een energiesysteem dat de basis wordt van onze economie. Het is tijd voor keuzes die niet morgen wankelen bij de volgende crisis, maar die generaties standhouden. Zoals de Deltawerken destijds, toen waterveiligheid onze nationale trots werd. Van afhankelijkheid naar vrijheid Als we nu de Deltawerken voor energie bouwen, kunnen we straks vrolijk zwaaien naar Poetin en Trump. Dan is oranjegroene energie niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor onze banen, onze portemonnee en onze comfortabele huizen. Claire Tielens communicatiemanager Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE)
IS TOTAALLEVERANCIER VAN SCHAKELMATERIAAL Vraag dan nu GRATIS een welkomstpakket aan via www.ionindustries.com/welkom *Bekijk de actievoorwaarden online. V1-SERIE J1-SERIE E1-SERIE Van LED Dimmers en Schakelaars tot Afdekmateriaal, bij ION INDUSTRIES vind je het allemaal. Nog niet bekend met onze producten?
23 #5 oktober 2025 INNOVATIE / PRODUCT / DIENST DEHNguard ACI ACI-technologie: voor betrouwbare en langdurige overspanningsbeveiliging In tijden van digitalisering, energietransitie en aan verandering onderhevige netparameters wordt het passend beschermen van geinstalleerde kostbare en belangrijke apparatuur en installaties van steeds groter belang om continuïteit van bedrijfsomgevingen en -diensten te garanderen. Een overspanningsbeveiliging biedt hier uitkomst om de installatie en apparatuur te beschermen tegen overspanningspieken. Maar het selecteren van de juiste overspanningsbeveiliging wordt steeds moeilijker. Welk type heb ik nodig en wanneer moet ik deze met welke waarde voorzekeren om tot een veilige oplossing te komen? DEHNs innovatieve Advanced Circuit Interruption, in het kort: ACI-technologie, kan installaties betrouwbaar tegen uitval beschermen. De vonkbrug-schakelcombinatie leidt de overspanningspuls en kortsluitvolgstroom af via het smalste punt naar de geïntegreerde bluskamer, waar deze wordt verdeeld en uitgeblust. Doordat deze afleiding aanzienlijk sneller verloopt en hierdoor een fors lagere doorlaatenergie kent, worden aangesloten leidingen en apparaten beduidend minder belast en hun levensduur verlengd dan bij conventionele overspanningsbeveiligingen. Met de ACI-technologie is externe voorzekering overbodig. Voor u betekent dit: meer ruimte in de schakelkast, meer vrijheid tijdens installatie en een betrouwbare systeembeveiliging, doordat u eenvoudiger aan de bekende “50-cmregel” volgens NEN1010-534 kunt voldoen. De wereldwijde energievoorziening bevindt zich in een overgangsperiode. Bij duurzame energieopwekking gelden andere parameters voor stroomnetten. Op zichzelf staande netwerken en opslagsystemen veranderen de condities voor kortsluitstromen of kortsluitvastheid. Ook hebben hogere harmonischen minder invloed op de levensduur van de overspanningsbeveiliging, door een hogere TOV-waarde van het apparaat. Met ACI-technologie bent u goed voorbereid op deze eisen van de toekomst. Relax. Het is DEHN ACItechnologie. Vergeet het tijdrovende dimensioneren van de voorzekering! Onze type 2 afleiders met ACI-technologie hebben een geïntegreerde schakelaar-vonkbrugcombinatie. Dit reduceert fouten, maakt flexibele montage mogelijk en verbetert de beschikbaarheid van uw installatie. Dat noemen wij het „Geen-Zorgen-Principe“ van DEHN. Meer details over de ACI-afleiders vindt u op de desbetreffende productpagina: Type 2 afleider DEHNguard ACI Meer informatie kijk op https:// www.dehn.nl/nl/ basistechnologieen/dehn-aci-technologie of neem contact met ons op. �oEff//,
AANWEZIGHEIDSMELDER PLAFOND PIR G3 870551 PLF IB PIR1U Kijk op lumiko.nl of bel 088 002 3300 VERNIEUWD De populaire aanwezigheidsmelder 870551 is volledig vernieuwd. Deze derde generatie heeft een strak design met vlakke lens en diverse technische upgrades. Het detectiebereik is vergroot naar Ø7 meter bij 2,5 meter hoogte. Er kunnen nu tot 5 slave-sensoren worden aangesloten. De powerbox is uitgerust met steekcontacten en RJ12-aansluitingen voor snelle en eenvoudige installatie. De elektronica voldoet aan de nieuwste EMC-norm. Wat gebleven is: de instelmogelijkheden op de kantelbare kop, die ook na montage goed bereikbaar zijn, de zaagmaat van Ø65 mm en de mogelijkheid voor zowel 230V als potentiaalvrij schakelen. Gebruik bij dit model altijd de nieuwe slave sensor 870556. • Ø7m bereik op 2,5m hoogte • Eenvoudige installatie dankzij plug-and-play aansluitingen • Tot 10A LED schakelen • IP44 sensor kop • 230V of potentiaalvrij schakelen • Uit te breiden met tot wel 5 slave sensoren (870556)
25 #5 oktober 2025 INNOVATIE / PRODUCT / DIENST Nieuwe HENSEL ATEXkabelverdeeldozen: maximale flexibiliteit in explosiegevaarlijke omgevingen Bij installaties in explosiegevaarlijke omgevingen draait alles om veiligheid, betrouwbaarheid én flexibiliteit. De nieuwe kunststof ATEX-kabelverdeeldozen van HENSEL – serie KX en RX – bieden installateurs precies dat. Ze zijn gecertificeerd door IBExU onder certificaatnummer IBExU23ATEXB003 X I Issue 0 en geschikt voor toepassing in Ex-zones 2 en 22, waar zich circa 80% van alle ATEX-elektrische installaties bevinden. niet alleen tijdwinst oplevert, maar ook verspilling voorkomt. Zelf boren, snel schakelen De behuizingen hebben een gladde wand, waarin de installateur zelf – aan de hand van duidelijke boormarkeringen – eenvoudig de gewenste kabelinvoeringen kan boren. Dit geeft een ongekende vrijheid bij het aanpassen aan specifieke installatiesituaties. Afhankelijk van het formaat kunnen er tot wel 7 tot 10 invoeren worden gerealiseerd. Flexibele aansluittechniek De verdeeldozen zijn bovendien uitgerust met een slimme aansluitoplossing: De KX-serie maakt gebruik van de beproefde HENSEL-klemmen. De RX-serie is voorzien van speciale rijgklemmen. Beide varianten bieden flexibiliteit in klemposities en maken het mogelijk om verschillende kabeldiameters en soorten geleiders per pool aan te sluiten. Voordelen op een rij: Zelf boren van kabelinvoeren dankzij gladde wanden met boormarkeringen Snelle aanpassing op locatie bij gewijzigde installatie-eisen Tot 10 invoeren mogelijk, afhankelijk van de behuizing Ruime interne bedrading voor comfortabel werken Eenvoudige montage met meegeleverde bevestigingsbeugels Gunstige prijsstelling ten opzichte van andere Ex-oplossingen Met de nieuwe HENSEL ATEX-kabelverdeeldozen kies je voor een praktische, flexibele én kostenefficiënte oplossing voor explosieveilige installaties. Hensel Nederland Tel: +31 (0) 55 720 0 720 www.hensel-nederland.nl IBExU Institut für Sicherheitstechnik GmbH An-1nstitut der TU Bergakademie Freiberg 11 TYPE EXAMINATION CERTIFICATE - Translation [2] for non -electrical products of equipment -groups 1 and II, equipment -categories M2 and 2 plus products of equipment -category 3 [3] Type examination certificate number IBExU23ATEXB003 XI Issue 0 [4] Product: Cable junction box Type: KX....0 and RX...T [5) Manufacturer. Gustav Hensel GmbH & Co. KG [6] Address: Gustav -Hensel -Str. 6 57368 Lennestadt GERMANY [7] This product and any acceptable variation thereto is specified in the schedule to this certificate and the documents therein referred to. [8] IBExU Institut für Sicherheitstechnik GmbH certifies that this product has been found to comply with the essential health and safety requirements relating to the design and construction of products intended for use in potentially explosive atmospheres given in Annex if to Directive 2014/34/EU of the European Parliament and of the Council, dated 26 February 2014. The examination and test results are recorded in the confidential test report 1B-22-3-0120. [9] Compliance with the essential health and safety requirements has been assured by compliance with: EN IEC 60079-0:2018, EN IEC 60079-7:2015/A1:2018 and EN 60079-31:2014 except in respect of those requirements listed at item [18] of the schedule. [10] If the sign "X" or "U" is placed after the certificate number, it indicates that the product is subject to the specific conditions of use specified in the schedule to this certificate. [11] This type examination certificate relates only to the design of the specified equipment and not to specific items of equipment subsequently manufactured or supplied. [12] The marking of the product shall include the following: 0II3GExecIICT6GcX CD II 3DEx tc IIIC TE35 °C Dc X IBExU Institut für Sicherheitstechnik GmbH Fuchsmühlenweg 7 09599 Freiberg, GERMANY By order IBExU Instriut für Sicherheitstechnik GmbH An -Institut der TU Bergakademie Freiberg Fuchsmühenweg 7 09599 Freiberg/Sachsen Tel. 037a113805-0 • Fax (03731) 38 05 10 Dr.-Ing. P. Cimalla - Stamp - Tel: + 49 (0) 37 31! 38 05 0 Fax: + 49 (0) 37 31/ 38 05 10 Certificates without signature and stamp are not valid Certificates may only be duplicated completely and unchanged. In case of dispute. the German text shall prevail. Freiberg, 2023-03-08 FB106109 I 1 Page 1/3 IBExU23ATEXB003 X I 0 Wat deze verdeeldozen onderscheidt, is de praktische en flexibele toepassing in het veld, vooral bij last-minute aanpassingen. Denk aan situaties waarin een geplande kabelinvoer wijzigt, of extra aansluitingen nodig zijn. In zulke gevallen zorgt de HENSEL KX/RX-serie ervoor dat de installateur niet terug hoeft te vallen op dure, speciaal bestelde alternatieven. De invoeringen kunnen namelijk ter plekke zelf worden aangebracht, wat
Veilig, eenvoudig, toekomstbestendig: JUNG HOME is gebaseerd op de 230-volt installatie en maakt uw project slim via Bluetooth® MESH. Bedien slimme functies klassiek via een schakelaar of intuïtief via de JUNG HOME app. JUNG HOME. JUST SMART. JUNG.GROUP/JUNGHOME Vertegenwoordiging voor Nederland: Hateha B.V. HATEHA.NL
#5 oktober 2025 27 0 C l u m n a m Elke Ampère telt maar gebruik wel je gezonde verstand Ik zit al jaren tussen twee werelden. Eén daarvan, de wereld van een gezond binnenklimaat, heb ik omarmd. Jaren terug kwam ik tot inkeer toen wij als technische opleider een training woningventilatie maakten. Men zocht een woning uit 1960 om wat filmopnames te doen. Doorgaans is het qua ventilatie met die huizen niet zo goed gesteld. Ik bood mijn huis direct aan. De filmploeg met deskundige op het gebied van woningventilatie traden binnen en schrokken zich een hoedje. Of beter: men kwam erg veel filmmateriaal tegen. Want ik had mijn huis inmiddels op en top geïsoleerd maar totaal vergeten dat isoleren betekent ventileren. De meter die CO2 en fijnstof meet, sloeg in totale alarmstand, roosters stonden standaard dicht (anders tocht het zo) en onder de deuren was de minimale spleet voorzien van tochtstrips (je wilt geen tocht immers). Mijn badkamer was het absolute hoogtepunt, of beter gezegd, dieptepunt. Het luchtkanaal achter de XPELAIR ventilator (door de deskundige permanent brommertje genoemd) bleek totaal maar dan ook totaal verstopt te zitten na 55 jaar trouwe dienst zonder schoongemaakt te zijn. Het leverde perfect filmmateriaal op voor onze cursisten en voor mij was het een eyeopener. Ik heb een ventilatie box laten installeren op zolder met een nieuwe dak doorvoer (was echt nodig) en in de woonkamer op twee plekken een decentrale ventilatie box met warmte terugwinning (WTW). O ja, ik heb mijn timmerman de deuren laten inkorten met 1,8 cm. Hij was totaal verbaasd en vond het dom maar ik wilde het om doorstroming in mijn huis te bewerkstelligen. Het was voor mij inmiddels duidelijk dat ventileren halszaak was en ja, dat kost ook wat stroom met die ventilatieboxen en ja, er verdwijnt wat warme lucht uit de huiskamer en badkamer maar dat moet, wil je het gezond houden in huis. Ik vond het zo logisch. Nu, 7 jaar later, help ik mijn broertje met een bouwval. Hij heeft een oud huis gekocht wat tot op de bodem moest worden afgebroken. Het kleine huis werd met vijf meter uitgebouwd over de hele breedte (7 meter), er kwam een slaapkamer en een badkamer beneden. Uiteraard werd het totale huis van onder, van boven en van de zijkanten maximaal geïsoleerd. Label A++ alsof het niets kost. Hij krijgt een all-electric warmtepomp en toen kwam voor het eerst de vraag naar voren: moet er ook niet geventileerd worden. De warmtepompinstallateur vond drie losse XPELAIR brommertjes voldoende want zei hij, die kan je op het licht laten schakelen en daarmee verlies je niet onnodig warmte en het kost ook nog eens de minste elektriciteit. Bij mij gingen alle alarmbellen af. Doe het niet broertje, pak het goed aan en dat kost geld (zo’n 4000 Euro), dat kost stroom en het kost warmte maar het moet !!!!! Hij had namelijk ook al bespaart op roosters in de nieuwe raamkozijnen onder het mom: dat geeft veel geluid van buiten. Ik kon hem niet overtuigen. Ook de timmermannen die rondliepen hadden nog nooit gehoord dat een flinke spleet onder de deuren moest. Ik schrok ontzettend. Zo dom was ik 7 jaar geleden dus niet maar ik was inmiddels overtuigd van de noodzaak tot ventileren. Er is echter nog een lange weg te gaan voordat de bouw- en installatiewereld op één lijn zit als het gaat om een gezond binnenklimaat en de daarbij behorende offers. Er wordt nog heel veel gedacht dat elke Ampère telt. Maar gebruik daarbij wel je gezonde verstand! Nico van Leeuwen ROVC
www.elektropraktijk.nlRkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=