#3 juni 2025 37 Deprifactor of depreciatiefactor Wanneer is een lichtplan goed? Pff, wat een vraag is dit weer, maar oké, dan dienen we eerst te definiëren wat “goed” precies inhoudt. Er zijn natuurlijk normen en praktijkrichtlijnen die je kunt raadplegen. Zo is er bijvoorbeeld de lichtnorm EN-NEN 12464-1 werkplekken binnen, deze biedt de nodige handvatten om een lichtadvies te geven. Wees eens eerlijk, heb je ooit deze norm van voor tot achter helemaal gelezen? Of heb je alleen maar in de index gekeken, de tabel die bij jou project hoort gevonden en meteen naar die pagina gezapt? Geen stress, heel veel mensen gebruiken op deze manier de normen. Heel selectief! En dat is jammer want deze norm biedt een breed aantal inzichten en uitgangspunten om ons lichtplan op te baseren. Het is echt aan te bevelen om de gehele norm eens door te lezen, de inleiding geeft namelijk een flink aantal zaken die je ter overweging mee kunt nemen. In de norm lezen we dat we de gewenste verlichtingssterkte met daglicht mogen realiseren. Super! Daglicht is het mooiste licht en ook nog eens volledig gratis. Tataaaaa, daar kan niemand een beter voorstel tegenover zetten. Ik hoor de kniesoren nu al mopperen “maar het is ook wel eens bewolkt buiten of zelfs helemaal donker”. We hebben kunstlicht nodig om die momenten in te vullen om te doen aan de gewenste norm-uitgangspunten. Dit betekent dat de norm ons vertelt dat we op het moment dat het nodig is er licht bij gemaakt kan worden. Een daglichtafhankelijke oplossing is dan aan te raden. De sensor meet de hoeveelheid daglicht in de ruimte en wanneer het onder een bepaalde grens is wordt het aangevuld met kunstlicht. De allerbeste oplossing en iedere installateur/adviseur kan dit aan de klant uitleggen. Toch? Of niet? We zien dat een daglichtafhankelijk lichtadvies nog erg weinig wordt geadviseerd. De reden is dan deze oplossing een 10 tot 15% hogere initiële investering eist. De toverwoorden in de voorgaande zin zijn “initiële investering”. De investering die een klant moet doen wanneer hij een installatie koopt. Een gebruikelijke reflex in de markt is om deze investering zo laag mogelijk te houden en dat betekent geen toeters en bellen opnemen in het lichtadvies. Geen sensoren gebruiken en helemaal geen controllertje. Daglichtafhankelijk lichtregeling? Allemaal onzin en niet nodig. Goedkoop moeten we zijn. Herkenbaar? Maar is dit nou echt de beste tactiek en het meest professioneel? Leg aan de klant uit dat er met een iets hogere initiële investering veel voordelen worden behaald. Een voordeel is dat de door de norm gevraagde verlichtingssterkte altijd op de gevraagde verlichtingssterkte zit. Dat is namelijk niet het geval bij een installatie die niet daglicht gestuurd is. Dan worden namelijk de lichtterugval van de led, het smerig worden van de armatuur en het vervuilen van de ruimte in de zogenaamde depreciatiefactor berekend. Van de norm moeten we bijvoorbeeld in een kantoor altijd 500 lux op je werkvlak garanderen. Maar omdat we rekening dienen te houden met de depreciatiefactor, het lichtverlies van de installatie dienen te compenseren, is er een hogere verlichtingssterkte nodig. En deze hogere verlichtingssterkte geldt altijd! Gedurende de gehele levensduur van de installatie. Heel gebruikelijk geeft een nieuwe installatie 700 lux, langzaam verouderd en op deze wijze altijd minimaal 500 lux kan garanderen. De klant heeft nu dus altijd meer licht dan nodig, verbruikt meer energie en houdt geen rekening met gratis daglicht. Zeg maar dag tegen het groene imago van je opdrachtgever. Nu hoor ik je denken; de klant wil geen extra geld uitgeven. Maar deze goedkope oplossing is uiteindelijk heel duur want gedurende de gehele levensduur van de installatie wordt er meer energie verbruikt dan nodig. Terwijl hij met de daglichtoplossing zo’n 70% kan besparen op de energierekening. En de gewenste verlichtingssterkte heeft. En dat door de gedimde verlichting de installatie langer mee gaat. En het groende imago versterkt wordt. En…enz. Geef een professioneel advies en laat de totale kosten zien; initiële investering plus energie plus beheer + onderhoud. Je kan het! Berry van Egten berry@berluxlichtarchitectuur.nl 0 C l u m n a m
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=